ลาป่วย 1 วัน บริษัทบังคับขอใบรับรองแพทย์-ขู่หักเงิน: ทำได้ไหม? เช็ก ม. 32 และ 57
9 พ.ย. 25690
ตื่นเช้ามาพร้อมอาการไข้ขึ้นสูง ปวดหัวตัวร้อน หรือท้องเสียรุนแรงจนลุกจากเตียงแทบไม่ไหว สิ่งที่คนป่วยต้องการมากที่สุดคือการกินยาและนอนพักผ่อนให้ร่างกายฟื้นตัว แต่สิ่งที่ทำให้คนทำงานหลายคนต้องสะดุ้งตื่นด้วยความเครียด คือข้อความจากหัวหน้างานหรือฝ่ายบุคคลที่ตอบกลับมาว่า "ลาป่วยได้ แต่ต้องไปหาหมอเอาใบรับรองแพทย์มาแนบด้วยนะ ถ้าไม่มีใบรับรองแพทย์ บริษัทไม่อนุมัติวันลา จะถือว่าขาดงาน และหักเงินเดือนทันที" คำสั่งนี้บีบให้คนที่แทบไม่มีแรงก้าวขาต้องฝืนสังขารเดินทางไปคลินิกหรือโรงพยาบาล เสียทั้งเงิน เสียทั้งเวลา เพียงเพื่อกระดาษใบเดียวมายืนยันว่าตนเองป่วยจริง คำถามสำคัญคือ ตามกฎหมายแรงงานไทย ลาป่วยแค่วันเดียวหรือสองวัน นายจ้างมีสิทธิบังคับขอใบรับรองแพทย์ หรือขู่หักเงินเดือนได้จริงหรือ?
(ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง) นภัส เป็นพนักงานบริการลูกค้าในบริษัทแห่งหนึ่ง ตื่นมามีอาการไมเกรนกำเริบ ปวดศีรษะอย่างรุนแรงและคลื่นไส้ จึงส่งข้อความแจ้งหัวหน้างานขอลางาน 1 วันเพื่อกินยาและนอนพัก แต่ฝ่ายบุคคลโทรศัพท์มาแจ้งว่า "ตามระเบียบข้อบังคับของบริษัท การลาป่วยทุกกรณีแม้เพียงวันเดียว ต้องมีใบรับรองแพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งมาแสดง หากไม่มี บริษัทจะเปลี่ยนวันลาเป็นขาดงาน และหักค่าจ้าง 1 วัน พร้อมตัดเบี้ยขยันประจำเดือน" นภัสจำใจต้องนั่งแท็กซี่ไปโรงพยาบาล เสียค่าตรวจและค่ายาไปกว่าพันบาท ทั้งที่อาการเพียงต้องการการนอนพัก นภัสรู้สึกว่าระเบียบนี้เป็นการริดรอนสิทธิและสร้างความทุกข์ทรมานเกินเหตุ
ในความเป็นจริง กฎหมายคุ้มครองแรงงานไทยได้วางหลักเกณฑ์คุ้มครองสิทธิการลาป่วยไว้อย่างชัดแจ้ง ตาม พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541:
สิทธิลาป่วยได้เท่าที่ป่วยจริง (มาตรา 32): กฎหมายกำหนดว่า ลูกจ้างมีสิทธิลาป่วยได้เท่าที่ป่วยจริง โดยการลาป่วยตั้งแต่ "3 วันทำงานขึ้นไป" เท่านั้น ที่นายจ้างอาจเรียกให้ลูกจ้างแสดงใบรับรองแพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งหรือของสถานพยาบาลของทางราชการได้ หากลาป่วยเพียง 1 หรือ 2 วัน กฎหมายไม่ได้ให้อำนาจนายจ้างในการบังคับขอใบรับรองแพทย์ ลูกจ้างเพียงแจ้งอาการป่วยตามจริงให้นายจ้างทราบก็เพียงพอ
สิทธิได้รับค่าจ้างในวันลาป่วย (มาตรา 57): กฎหมายบัญญัติเด็ดขาดว่า ให้นายจ้างจ่ายค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างในวันลาป่วยตามมาตรา 32 เท่ากับค่าจ้างในวันทำงานตลอดระยะเวลาที่ลา แต่ปีหนึ่งต้องไม่เกิน 30 วันทำงาน หมายความว่า ลูกจ้างมีสิทธิลาป่วยโดยได้รับเงินเดือนเต็มจำนวนปีละ 30 วันทำงาน การสั่งหักเงินเดือนเพราะลาป่วยจึงขัดต่อกฎหมาย
ข้อบังคับบริษัทที่สั่งหักเงินตกเป็นโมฆะ: กฎระเบียบบริษัทที่กำหนดว่า "ลาป่วย 1 วันต้องมีใบรับรองแพทย์ มิฉะนั้นจะหักเงิน" เป็นข้อบังคับที่ขัดต่อมาตรา 32 และ 57 ซึ่งเป็นกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย จึงตกเป็นโมฆะตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150 หากนายจ้างหักค่าจ้างไป ต้องคืนเงินพร้อมดอกเบี้ยผิดนัดร้อยละ 15 ต่อปี ตามมาตรา 9 (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)
แนวทางรับมือและปกป้องสิทธิเมื่อลาป่วย 1-2 วัน:
แจ้งการลาป่วยตามขั้นตอนอย่างสุภาพ: ส่งข้อความหรือยื่นเอกสารในระบบ ระบุอาการป่วยให้ชัดเจนตามจริง
หากถูกทวงใบรับรองแพทย์ ให้ชี้แจงตามข้อกฎหมาย: อธิบายอย่างสุภาพว่าการลาป่วยไม่ถึง 3 วันทำงาน กฎหมายมาตรา 32 ไม่ได้กำหนดให้ต้องใช้ใบรับรองแพทย์
ตรวจสอบสลิปเงินเดือน: หากพบว่าถูกหักค่าจ้างหรือเบี้ยขยันอย่างไม่เป็นธรรม ให้ทำหนังสือทักท้วงขอคืนเงิน
ร้องเรียนต่อพนักงานตรวจแรงงาน: หากบริษัทยังคงยืนยันหักเงิน สามารถยื่นคำร้อง (คร.7) ที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่เพื่อมีคำสั่งคืนเงินทันที
การเจ็บป่วยเป็นเรื่องธรรมชาติของมนุษย์ กฎหมายจึงคุ้มครองให้คนทำงานได้พักรักษาตัวอย่างมีศักดิ์ศรี อย่าปล่อยให้ระเบียบที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายมาสร้างภาระและบั่นทอนสุขภาพของคุณ
แหล่งอ้างอิง
พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 9, 32 และ 57
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150
กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน