ร้องเรียนนายจ้างหรือเป็นพยานให้เพื่อน โดนแกล้งบีบออก-ตัดโบนัส: เช็กสิทธิ ม. 123 กฎหมายคุ้มครองพยาน

พงศ์เทพ ทำงานเป็นหัวหน้าช่างเทคนิคในโรงงานแห่งหนึ่ง ต่อมามีพนักงานในทีมถูกโรงงานบังคับทำโอทีฟรีและถูกเลิกจ้างไม่เป็นธรรม รุ่นน้องจึงไปยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน โดยขอให้พงศ์เทพไปเป็นพยานให้ปากคำตามข้อเท็จจริง พงศ์เทพยินดีไปให้การอย่างตรงไปตรงมา แต่เมื่อผู้บริหารทราบเรื่อง ได้เรียกพงศ์เทพไปต่อว่าอย่างรุนแรง จากนั้นโรงงานได้ออกคำสั่งลดตำแหน่งพงศ์เทพลงเป็นช่างทั่วไป ย้ายไปประจำกะดึก และตัดสิทธิโบนัสสิ้นปี พร้อมขู่ว่าจะหาช่องทางไล่ออกโดยไม่จ่ายค่าชดเชย พงศ์เทพจึงสงสัยว่ากฎหมายมีมาตรการคุ้มครองตนเองอย่างไร

ในความเป็นจริง กฎหมายคุ้มครองแรงงานไทยได้สร้างเกราะคุ้มครองพยานและผู้ร้องเรียนไว้อย่างเข้มแข็งที่สุด ตาม พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 123:

• ข้อห้ามเด็ดขาดไม่ให้นายจ้างกลั่นแกล้งหรือเลิกจ้าง (มาตรา 123): กฎหมายบัญญัติชัดเจนว่า "ห้ามมิให้นายจ้างเลิกจ้าง ลดค่าจ้าง ลงโทษทางวินัย หรือกระทำการใดๆ อันอาจเป็นผลให้ลูกจ้างไม่สามารถทนทำงานอยู่ต่อไปได้ เพราะเหตุที่ลูกจ้างได้ดำเนินการฟ้องร้อง เป็นโจทก์ เป็นพยาน หรือให้หลักฐานต่อพนักงานตรวจแรงงาน หรือต่อศาลแรงงาน" หรือแม้กระทั่ง "อยู่ระหว่างเตรียมการจะกระทำการดังกล่าว" นายจ้างก็ไม่มีสิทธิแตะต้องลูกจ้างได้เลยเด็ดขาด

• ครอบคลุมการกลั่นแกล้งทุกรูปแบบ: กฎหมายไม่ได้ห้ามแค่การไล่ออก แต่ห้ามการกระทำทุกอย่างที่ทำให้ลูกจ้างทนทำงานต่อไปไม่ได้ เช่น การลดตำแหน่ง การตัดโบนัส การย้ายแผนกกลั่นแกล้ง หรือการสั่งพักงานโดยมิชอบ

• เข้าข่ายการเลิกจ้างไม่เป็นธรรมอย่างร้ายแรง: หากนายจ้างฝ่าฝืนเลิกจ้างหรือบีบให้ลาออก ศาลแรงงานถือว่าเป็นการเลิกจ้างไม่เป็นธรรมตาม พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 มาตรา 49 ศาลมีอำนาจสั่งให้รับกลับเข้าทำงานในตำแหน่งและค่าจ้างเดิมทันที หรือสั่งจ่ายค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรมในอัตราสูง ควบคู่กับค่าชดเชยตามมาตรา 118 ค่าบอกกล่าวล่วงหน้า และดอกเบี้ยผิดนัดร้อยละ 15 ต่อปี ตามมาตรา 9 (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

• โทษทางอาญา: นายจ้างที่ฝ่าฝืนมาตรา 123 มีโทษทางอาญาตามมาตรา 144 จำคุกไม่เกินหกเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

แนวทางรับมือและปกป้องตนเองเมื่อถูกแก้แค้นในที่ทำงาน:

• เก็บบันทึกหลักฐานการถูกกลั่นแกล้ง: เก็บคำสั่งย้าย บันทึกสลิปเงินเดือนที่ถูกตัดโบนัส และข้อความข่มขู่จากผู้บริหาร

• แจ้งพนักงานตรวจแรงงานหรือศาลแรงงานทันที: แจ้งต่อเจ้าพนักงานที่รับผิดชอบสำนวนคดีเดิมว่ากำลังถูกนายจ้างกลั่นแกล้งตามมาตรา 123

• ยื่นคำร้องขอคุ้มครองชั่วคราว: หากถูกสั่งพักงานหรือเลิกจ้าง สามารถร้องขอให้พนักงานตรวจแรงงานหรือศาลมีคำสั่งคุ้มครองบรรเทาทุกข์ชั่วคราวได้

• ยืนหยัดในความจริง: การให้การตามข้อเท็จจริงคือหน้าที่พลเมืองที่ถูกต้องตามกฎหมาย และกฎหมายพร้อมปกป้องคุณเสมอ

ความกล้าหาญในการยืนหยัดเพื่อความถูกต้องไม่ควรถูกลงโทษ กฎหมายมาตรา 123 คือโล่คุ้มครองคนดี จงใช้สิทธิตามกฎหมายเพื่อสร้างสถานที่ทำงานที่มีความเป็นธรรม

แหล่งอ้างอิง

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 9, 118, 123 และ 144

• พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 มาตรา 49

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน