วันหยุดนักขัตฤกษ์ตรงกับเสาร์-อาทิตย์ ไม่ชดเชย-บังคับทำไม่ได้เงินเพิ่ม: ผิดกฎหมายไหม? เช็ก ม. 29 และ 62
9 พ.ย. 25690
เมื่อเปิดปฏิทินประจำปี สิ่งที่คนทำงานทุกคนมักมองหาเป็นอันดับแรก คือ "วันหยุดนักขัตฤกษ์หรือวันหยุดตามประเพณี" เพื่อวางแผนพักผ่อนและใช้เวลาอยู่กับครอบครัว แต่สิ่งที่สร้างความขุ่นเคืองใจให้พนักงานในหลายบริษัท คือประกาศวันหยุดขององค์กรที่มีวันหยุดไม่ถึง 13 วัน หรือเมื่อวันหยุดสำคัญอย่างวันสงกรานต์หรือปีใหม่ตรงกับวันเสาร์-อาทิตย์ ฝ่ายบุคคลกลับแจ้งว่า "ตรงกับวันหยุดประจำสัปดาห์อยู่แล้ว บริษัทไม่มีนโยบายหยุดชดเชยในวันจันทร์" หรือบางแห่งกลับบังคับให้มาทำงานในวันหยุดนักขัตฤกษ์โดยไม่จ่ายค่าตอบแทนพิเศษเพิ่ม คำถามสำคัญคือ ตามกฎหมายแรงงานไทย นายจ้างมีสิทธิตัดวันหยุดชดเชยทิ้ง หรือสั่งให้ทำงานในวันหยุดโดยไม่จ่ายเงินเพิ่มได้จริงหรือ?
(ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง) ธีรภัทร ทำงานเป็นพนักงานกราฟิกในบริษัทแห่งหนึ่ง ได้รับเงินเดือน 30,000 บาท ในปีนี้มีวันหยุดนักขัตฤกษ์ตรงกับวันเสาร์ 2 วัน และวันอาทิตย์ 2 วัน แต่ฝ่ายบุคคลประกาศว่าบริษัทไม่มีวันหยุดชดเชยในวันจันทร์ให้ โดยอ้างว่า "บริษัทให้หยุดเสาร์-อาทิตย์อยู่แล้ว จึงไม่มีวันหยุดชดเชย" ยิ่งไปกว่านั้น ในวันแรงงานแห่งชาติ (1 พฤษภาคม) บริษัทยังสั่งให้ธีรภัทรมาทำงานเต็มวันโดยไม่จ่ายเงินค่าทำงานในวันหยุดเพิ่มแม้แต่บาทเดียว โดยอ้างว่าได้เงินเดือนประจำอยู่แล้ว ธีรภัทรจึงรู้สึกว่าตนเองกำลังถูกบริษัทเอาเปรียบสิทธิวันหยุดตามกฎหมาย
ในความเป็นจริง กฎหมายคุ้มครองแรงงานไทยได้บัญญัติคุ้มครองสิทธิในวันหยุดตามประเพณีไว้อย่างชัดแจ้ง ตาม พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 29 และมาตรา 62:
วันหยุดตามประเพณีต้องไม่น้อยกว่า 13 วันต่อปี (มาตรา 29 วรรคหนึ่ง): นายจ้างต้องประกาศกำหนดวันหยุดตามประเพณีให้ลูกจ้างทราบล่วงหน้าปีหนึ่ง "ไม่น้อยกว่า 13 วัน" และกฎหมายบังคับว่า "ต้องรวมวันแรงงานแห่งชาติ (1 พฤษภาคม)" เข้าไปด้วยเสมอ นายจ้างจะตัดวันแรงงานแห่งชาติออกไม่ได้เด็ดขาด
ตรงกับวันหยุดประจำสัปดาห์ ต้องให้หยุดชดเชยในวันทำงานถัดไป (มาตรา 29 วรรคสอง): กฎหมายระบุเด็ดขาดว่า "ในกรณีที่วันหยุดตามประเพณีวันใดตรงกับวันหยุดประจำสัปดาห์ของลูกจ้าง ให้ลูกจ้างได้หยุดชดเชยวันหยุดตามประเพณีในวันทำงานถัดไป" หากวันหยุดนักขัตฤกษ์ตรงกับวันเสาร์หรืออาทิตย์ ลูกจ้างต้องได้หยุดชดเชยในวันจันทร์ถัดไปเสมอ บริษัทจะสั่งตัดทิ้งไม่ได้
มาทำงานในวันหยุดตามประเพณี ต้องจ่ายเงินเพิ่ม (มาตรา 62): หากนายจ้างมีความจำเป็นและได้รับความยินยอมให้ลูกจ้างมาทำงานในวันหยุดตามประเพณี นายจ้างต้องจ่ายค่าทำงานในวันหยุดดังนี้:
ลูกจ้างรายเดือน: ต้องได้รับค่าทำงานในวันหยุดเพิ่มขึ้นอีก "ไม่น้อยกว่า 1 เท่า" ของค่าจ้างในวันทำงาน (นอกเหนือจากเงินเดือนปกติ)
ลูกจ้างรายวัน: ต้องได้รับ "ไม่น้อยกว่า 2 เท่า" ของค่าจ้างในวันทำงาน
หากทำงานล่วงเวลา (OT) ในวันหยุด: ต้องจ่าย "ไม่น้อยกว่า 3 เท่า" ของอัตราค่าจ้างต่อชั่วโมง ตามมาตรา 63
บทลงโทษและดอกเบี้ยตามกฎหมาย: นายจ้างที่ฝ่าฝืนไม่จัดวันหยุดตามประเพณีหรือไม่จ่ายเงินตามมาตรา 62 มีโทษทางอาญาตามมาตรา 144 และต้องเสียดอกเบี้ยผิดนัดร้อยละ 15 ต่อปี ตามมาตรา 9 (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)
แนวทางรับมือและปกป้องสิทธิวันหยุดตามประเพณี:
ตรวจสอบประกาศปฏิทินวันหยุดของบริษัท: ตรวจนับจำนวนวันหยุดให้ครบ 13 วัน และเช็กว่ามีวันแรงงานแห่งชาติและวันหยุดชดเชยครบถ้วนหรือไม่
บันทึกหลักฐานการทำงานในวันหยุด: เก็บภาพถ่ายการลงเวลาทำงาน คำสั่งงาน และสลิปเงินเดือน
ทักท้วงฝ่ายบุคคลอย่างเป็นทางการ: หากไม่มีการหยุดชดเชยหรือไม่จ่ายค่าทำงานในวันหยุด ให้ทำหนังสือทักท้วงโดยอ้างสิทธิตามมาตรา 29 และมาตรา 62
ยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน: หากบริษัทยังคงเพิกเฉย สามารถยื่นคำร้อง (คร.7) ที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่เพื่อเรียกสิทธิและเงินค่าตอบแทนคืนทันที
วันหยุดตามประเพณีคือสิทธิขั้นพื้นฐานที่กฎหมายมอบให้เพื่อการพักผ่อนและสืบสานวัฒนธรรม อย่าปล่อยให้ระเบียบที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายมาพรากวันหยุดและค่าตอบแทนที่คุณพึงได้รับ
แหล่งอ้างอิง
พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 9, 29, 62, 63 และ 144
กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน