บริษัทสั่งย้ายแผนกพร้อมลดเงินเดือนกะทันหันโดยอ้างผลงานไม่เข้าเป้า พนักงานที่ไม่เซ็นยินยอมมีสิทธิ์ปฏิเสธและรับค่าจ้างอัตราเดิม

ผู้บริหารและฝ่ายบุคคลในหลายองค์กรมักยึดถือความเชื่อว่า นายจ้างมีอำนาจบริหารจัดการในการโยกย้ายสับเปลี่ยนตำแหน่งงานของลูกจ้างได้ตามความเหมาะสมของธุรกิจ เมื่อบริษัทประเมินว่าพนักงานทำผลงานในตำแหน่งเดิมได้ไม่ดีพอ จึงมองว่าการลดระดับตำแหน่งลงมาทำงานที่ไม่ซับซ้อนกว่าเดิมย่อมต้องปรับลดค่าจ้างลงให้สอดคล้องกับโครงสร้างกระบอกเงินเดือนของแผนกใหม่

ความคิดฝั่งนี้ละเลยหลักการพื้นฐานของสัญญาจ้างแรงงาน การสั่งย้ายตำแหน่งงานในระดับที่เหมาะสมโดยไม่ลดค่าจ้างและสิทธิประโยชน์อาจทำได้ภายใต้อำนาจการบริหารงานของนายจ้าง แต่การปรับลดเงินเดือนคือการแก้ไขสาระสำคัญของสัญญาจ้างให้เป็นโทษแก่ลูกจ้าง ค่าจ้างที่ตกลงกันไว้ตั้งแต่วันเริ่มงานคือข้อผูกพันทางกฎหมายที่นายจ้างจะหยิบเอาผลประเมินการทำงานมาใช้เป็นข้ออ้างเพื่อตัดทอนรายได้ฝ่ายเดียวไม่ได้

ฝั่งข้อเท็จจริงตามกฎหมายแรงงานว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพการจ้างและการลดค่าจ้าง

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 575 สัญญาจ้างแรงงานเกิดขึ้นจากความตกลงยินยอมของทั้งนายจ้างและลูกจ้าง การแก้ไขเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขสำคัญของสัญญาจ้าง โดยเฉพาะอัตราค่าจ้างและสวัสดิการที่เป็นคุณน้อยลงกว่าเดิม จะมีผลบังคับใช้ได้ก็ต่อเมื่อได้รับความยินยอมโดยสมัครใจจากลูกจ้างเป็นลายลักษณ์อักษรเท่านั้น

ในส่วนของพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 70 กำหนดให้นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างให้ถูกต้องครบถ้วนตามอัตราที่ตกลงกันไว้ และมาตรา 76 ห้ามมิให้นายจ้างหักค่าจ้างหรือลดทอนเงินเดือนของลูกจ้างนอกเหนือจากข้อยกเว้นเฉพาะที่กฎหมายกำหนด หากนายจ้างออกคำสั่งลดเงินเดือนโดยที่ลูกจ้างไม่ยินยอม คำสั่งนั้นย่อมไม่ชอบด้วยกฎหมายและไม่มีผลผูกพันลูกจ้างแต่อย่างใด

ยิ่งไปกว่านั้น หากลูกจ้างไม่ยอมรับตำแหน่งใหม่ที่ถูกลดศักดิ์ศรีและค่าจ้าง แล้วนายจ้างฉวยโอกาสเลิกจ้างหรือบีบคั้นจนลูกจ้างไม่สามารถทำงานต่อได้ นายจ้างมีหน้าที่ต้องจ่ายค่าชดเชยตามอายุงานในพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 118 รวมถึงสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าตามมาตรา 17/1 และอาจเข้าข่ายเป็นการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรมตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 มาตรา 49

ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง พนักงานฝ่ายประสานงานโครงการรายหนึ่งถูกบริษัทสั่งย้ายไปประจำแผนกคลังสินค้าพร้อมลดเงินเดือนลงร้อยละ 20 โดยอ้างว่าบริษัทกำลังปรับลดโครงสร้างองค์กร พนักงานไม่ยอมลงนามในหนังสือแจ้งปรับตำแหน่งและยังคงปฏิบัติหน้าที่เดิมตามปกติ เมื่อถึงสิ้นเดือนบริษัทโอนเงินเดือนเข้าบัญชีในอัตราที่ถูกลดลง พนักงานจึงนำสัญญาจ้างฉบับเดิมและสลิปเงินเดือนย้อนหลังไปยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน เจ้าหน้าที่วินิจฉัยว่าการลดค่าจ้างฝ่ายเดียวเป็นการฝ่าฝืนมาตรา 70 จึงออกคำสั่งให้นายจ้างจ่ายเงินส่วนต่างที่ขาดหายไปคืนให้แก่ลูกจ้างเต็มจำนวนพร้อมดอกเบี้ยร้อยละสิบห้าต่อปี ทั้งนี้ ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับในคดีแรงงานที่เกี่ยวข้องเพื่อศึกษาข้อวินิจฉัยอย่างละเอียด

แนวทางตอบโต้และรักษาสิทธิ์เมื่อถูกยื่นข้อเสนอลดตำแหน่งและค่าจ้าง

หากคุณถูกเรียกเข้าห้องประชุมเพื่อรับแจ้งคำสั่งโยกย้ายพร้อมปรับลดเงินเดือน สิ่งแรกที่ต้องทำคือการควบคุมสติและห้ามลงนามในเอกสารใดๆ ระหว่างการประชุมโดยเด็ดขาด ให้ขอนำเอกสารฉบับนั้นกลับมาอ่านทบทวนก่อน

ถัดมาให้เปิดไฟล์สัญญาจ้างงานฉบับแรกที่เซ็นไว้ตั้งแต่วันเข้าทำงาน พร้อมสลิปเงินเดือนย้อนหลังอย่างน้อยหกเดือน เพื่อใช้เป็นหลักฐานยืนยันอัตราค่าจ้างปัจจุบันและขอบเขตหน้าที่ความรับผิดชอบที่ตกลงกันไว้

หลังจากนั้นให้เขียนอีเมลตอบกลับไปยังฝ่ายบุคคลและผู้บังคับบัญชาอย่างสุภาพแต่ชัดเจน เพื่อบันทึกการไม่ให้ความยินยอมไว้เป็นลายลักษณ์อักษร

"เรียน ฝ่ายบุคคลและผู้บังคับบัญชา ตามที่บริษัทได้แจ้งคำสั่งโยกย้ายตำแหน่งงานและปรับลดอัตราค่าจ้างของข้าพเจ้าลงเหลือ [ใส่จำนวนเงินใหม่] บาทนั้น ขอเรียนชี้แจงว่าข้าพเจ้าไม่สามารถให้ความยินยอมในการปรับลดอัตราค่าจ้างและสภาพการจ้างที่เป็นคุณน้อยลงกว่าสัญญาจ้างเดิมได้ ข้าพเจ้ายังมีความประสงค์ที่จะปฏิบัติหน้าที่ให้แก่บริษัทอย่างเต็มความสามารถ และขอสงวนสิทธิ์ในการได้รับค่าจ้างในอัตราเดิมจำนวน [ใส่จำนวนเงินเดิม] บาท ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 70"

หากถึงวันสิ้นเดือนแล้วบริษัทโอนเงินเดือนเข้ามาในอัตราที่ถูกลดลง ให้รวบรวมสัญญาจ้าง สลิปเงินเดือนเดิม สลิปเงินเดือนใหม่ และอีเมลคัดค้านฉบับนี้ เดินทางไปยังสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่เพื่อยื่นคำร้อง คร.7 ให้เจ้าหน้าที่สั่งนายจ้างจ่ายเงินส่วนต่างคืนทันที

การประเมินผลงานที่ไม่เข้าเป้าเป็นเรื่องที่หัวหน้างานและพนักงานต้องร่วมกันวางแผนพัฒนาทักษะหรือปรับวิธีทำงาน ไม่ใช่ข้ออ้างในการริบเงินเดือนเพื่อบีบให้คนทำงานต้องยอมจำนน พรุ่งนี้เช้าเปิดโฟลเดอร์เอกสารส่วนตัวของคุณ ค้นหาไฟล์สัญญาจ้างงานฉบับจริงและสลิปเงินเดือนเก็บสำรองไว้ให้พร้อม เพื่อเป็นเกราะคุ้มครองรายได้ของคุณในทุกสถานการณ์

แหล่งอ้างอิง

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 17/1, มาตรา 70, มาตรา 76 และมาตรา 118

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 575

• พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 มาตรา 49

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน