บริษัทไม่มีเงินสด จ่ายค่าจ้างเป็นสินค้าค้างสต็อกหรือคูปองแทนเงินเดือน: ทำได้ไหม? เช็ก ม. 54

พงศธร ทำงานเป็นเจ้าหน้าที่ในบริษัทจัดจำหน่ายเครื่องใช้ไฟฟ้าแห่งหนึ่ง ได้รับเงินเดือน 28,000 บาท เมื่อถึงวันสิ้นเดือน ผู้บริหารแจ้งว่าบริษัทขาดสภาพคล่องอย่างหนัก ไม่มีเงินสดโอนเข้าบัญชี และได้ยกกล่องหม้อหุงข้าวและพัดลมมาวางตรงหน้า พร้อมแจ้งว่า "ให้พงศธรรับเครื่องใช้ไฟฟ้าเหล่านี้ไป 8 ชิ้น ตีมูลค่าแทนเงินเดือนงวดนี้ 28,000 บาท" พงศธรปฏิเสธไม่ยอมรับ เพราะมีภาระต้องจ่ายค่าเช่าห้องและส่งเงินให้ครอบครัว แต่ผู้บริหารกลับบอกว่า "ถ้าไม่รับสิ่งของ ก็จะไม่มีอะไรให้ และถือว่าสละสิทธิรับค่าจ้างเดือนนี้" พงศธรรู้สึกหมดหนทางและสงสัยว่าการกระทำนี้ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่

ในความเป็นจริง กฎหมายคุ้มครองแรงงานไทยได้วางหลักการคุ้มครองเรื่องรูปแบบการจ่ายค่าจ้างไว้อย่างเด็ดขาด ตาม พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 54:

• ค่าจ้างต้องจ่ายเป็น "เงินตราไทย" เท่านั้น: มาตรา 54 บัญญัติชัดเจนว่า "การจ่ายค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด และค่าล่วงเวลาในวันหยุด ให้นายจ้างจ่ายเป็นเงินตราไทย..." นั่นหมายความว่า นายจ้างมีหน้าที่ตามกฎหมายที่ต้องจ่ายค่าตอบแทนการทำงานเป็นเงินบาทเท่านั้น

• ห้ามจ่ายเป็นสิ่งของ คูปอง หรือสินค้าแทนเงินสด: กฎหมายห้ามมิให้นายจ้างนำสินค้าค้างสต็อก บัตรกำนัล คูปอง หรือเหรียญดิจิทัลมาจ่ายแทนค่าจ้าง เว้นแต่จะได้รับความยินยอมจากลูกจ้าง และ "ต้องได้รับความเห็นชอบจากอธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน" ด้วย การที่นายจ้างตกลงกับลูกจ้างเองฝ่ายเดียวโดยไม่มีการอนุมัติจากอธิบดี ข้อตกลงนั้นย่อมตกเป็นโมฆะตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150

• ถือว่ายังไม่ได้จ่ายค่าจ้าง: หากนายจ้างส่งมอบสินค้าแทนเงินเดือน กฎหมายถือเสมือนว่านายจ้างยังไม่ได้จ่ายค่าจ้าง ลูกจ้างมีสิทธิปฏิเสธและทวงถามค่าจ้างเป็นเงินสดเต็มจำนวน พร้อมเรียกร้องดอกเบี้ยผิดนัดร้อยละ 15 ต่อปี ตามมาตรา 9 วรรคหนึ่ง

• สิทธิได้รับเงินเพิ่มร้อยละ 15 ทุก 7 วัน: หากนายจ้างจงใจไม่จ่ายเงินสดโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร เมื่อพ้น 7 วันนับแต่วันครบกำหนดจ่าย นายจ้างต้องเสียเงินเพิ่มอีกร้อยละ 15 ของเงินที่ค้างจ่ายทุกระยะเวลา 7 วัน ตามมาตรา 9 วรรคสอง และมีโทษทางอาญาตามมาตรา 144 (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

แนวทางรับมือเมื่อถูกยัดเยียดสินค้าแทนเงินเดือน:

• ปฏิเสธการรับสินค้าและไม่เซ็นยินยอม: อย่าลงลายมือชื่อในเอกสารยินยอมรับสินค้าหรือข้อตกลงประนอมหนี้ใดๆ

• ทำหนังสือทวงถามค่าจ้างเป็นเงินตราไทย: ส่งหนังสือหรืออีเมลแจ้งนายจ้างอย่างเป็นทางการว่าขอรับค่าจ้างเป็นเงินบาทตามมาตรา 54

• รวบรวมหลักฐานคำสั่ง: บันทึกภาพถ่ายสินค้า ประกาศของบริษัท และบันทึกข้อความที่นายจ้างสั่งจ่ายสินค้าแทนเงิน

• ร้องเรียนต่อพนักงานตรวจแรงงาน: ยื่นคำร้อง (คร.7) ณ สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่เพื่อมีคำสั่งให้นายจ้างจ่ายเงินสดทันที

หยาดเหงื่อและแรงกายของคุณแลกมาด้วยความตั้งใจ นายจ้างไม่มีสิทธิผลักภาระสินค้าค้างสต็อกมาเป็นภาระของคุณ รู้ทันสิทธิตามกฎหมายเพื่อปกป้องเงินเดือนที่เป็นธรรม

แหล่งอ้างอิง

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 9, 54 และ 144

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน