ลาออกแล้วบริษัทไม่ยอมออก "ใบผ่านงาน" ให้ หรือแอบใส่ข้อความแง่ลบ: นายจ้างทำได้ไหม และกฎหมายคุ้มครองเราอย่างไร?

สาระสำคัญของมาตรา 585 มี 3 ประการหลัก

• ประการแรก เป็นหน้าที่ตามกฎหมายที่นายจ้างต้องออกให้: คำว่า "ชอบที่จะได้รับ" หมายถึงเป็นสิทธิเด็ดขาดของลูกจ้าง และเป็นหน้าที่ของนายจ้างที่ต้องออกใบสำคัญนี้ให้เมื่อสิ้นสุดสัญญาจ้าง ไม่ว่าจะเกิดจากการลาออกเอง ครบกำหนดสัญญา หรือแม้กระทั่งถูกเลิกจ้าง นายจ้างไม่มีสิทธิปฏิเสธ หรือนำเงื่อนไขอื่น เช่น การยังไม่ส่งมอบงาน หรือข้อพิพาทเรื่องหนี้สิน มาเป็นข้ออ้าง

• ประการที่สอง สาระที่ต้องระบุในใบผ่านงาน: กฎหมายกำหนดให้ระบุเพียง 2 ส่วนเท่านั้น คือ 1) ระยะเวลาที่ทำงาน และ 2) ลักษณะงานหรือตำแหน่งหน้าที่ที่ทำ

• ประการที่สาม ห้ามระบุข้อความที่เป็นผลร้ายต่อลูกจ้าง: ตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกา นายจ้างไม่มีสิทธิระบุข้อความใดๆ ที่เป็นผลเสีย ข้อความตำหนิ หรือสาเหตุแห่งการเลิกจ้างลงในใบผ่านงาน เว้นแต่ลูกจ้างจะเป็นผู้ร้องขอ หากนายจ้างฝ่าฝืนใส่ข้อความในแง่ลบจนทำให้ลูกจ้างเสียหาย ไม่สามารถหางานใหม่ได้ นายจ้างอาจต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหายฐานละเมิด

กรณีศึกษาตัวอย่าง

(ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง)

กานต์ ทำงานเป็นเจ้าหน้าที่ฝ่ายขายในบริษัทแห่งหนึ่ง ต่อมาตัดสินใจลาออกถูกต้องตามระเบียบ แต่หัวหน้างานไม่พอใจ เมื่อกานต์ขอใบผ่านงาน ฝ่ายบุคคลกลับออกเอกสารที่ระบุว่า "ทำงานครบ 2 ปี แต่ลาออกโดยทิ้งงานและสร้างความเสียหายต่อยอดขาย" ส่งผลให้บริษัทใหม่ปฏิเสธการรับเข้าทำงาน กานต์จึงนำเรื่องฟ้องต่อศาลแรงงาน ศาลวินิจฉัยว่านายจ้างมีหน้าที่ระบุเพียงระยะเวลาและลักษณะงานเท่านั้น การใส่ข้อความที่เป็นผลร้ายถือเป็นการละเมิด ศาลจึงพิพากษาให้นายจ้างออกใบผ่านงานฉบับใหม่ที่ถูกต้อง พร้อมทั้งชดใช้ค่าเสียหายแก่กานต์สำหรับโอกาสในการทำงานที่สูญเสียไป (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

แนวทางรับมือ 4 ขั้นตอน หากบริษัทไม่ยอมออกใบผ่านงานหรือมีข้อความกลั่นแกล้ง

• 1. ทำหนังสือขอใบผ่านงานเป็นลายลักษณ์อักษร: ส่งหนังสือหรืออีเมลถึงฝ่ายบุคคล ระบุการขอตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 585 ให้ชัดเจนเพื่อเป็นหลักฐาน

• 2. ตรวจสอบข้อความในเอกสารทันที: ตรวจดูว่ามีเฉพาะระยะเวลาและลักษณะงานหรือไม่ หากมีข้อความที่ไม่เป็นธรรม อย่าเพิ่งเซ็นรับเอกสารนั้น

• 3. ปรึกษาพนักงานตรวจแรงงาน: หากนายจ้างเพิกเฉย สามารถร้องเรียนได้ที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่ หรือโทรสายด่วน 1506 เพื่อให้เจ้าหน้าที่ช่วยเรียกนายจ้างมาชี้แจง

• 4. ใช้สิทธิทางศาลแรงงาน: หากทำให้คุณพลาดงานใหม่และเกิดความเสียหายจริง สามารถยื่นฟ้องต่อศาลแรงงานเพื่อบังคับให้ออกเอกสารและเรียกค่าเสียหายได้โดยไม่มีค่าธรรมเนียมศาล

ใบผ่านงานคือประวัติศาสตร์และหยาดเหงื่อที่คุณทุ่มเทให้แก่องค์กร การปกป้องสิทธิตามมาตรา 585 จะช่วยให้คุณก้าวสู่โอกาสใหม่ในชีวิตการทำงานได้อย่างมั่นใจและเป็นธรรม

แหล่งอ้างอิง

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 585 (ใบสำคัญการทำงาน) และมาตรา 420 (ละเมิด)

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 14

• พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน (สิทธิลูกจ้างตามกฎหมายแพ่งและพาณิชย์)