ลาออกแล้วยังได้ค่าคอมมิชชันไหม? ส่องข้อกฎหมายเมื่อนายจ้างแอบดึงเรื่องเบี้ยวค่าคอมฯ เซลส์

ค่าคอมมิชชันคือ "ค่าจ้าง" ตามมาตรา 5

ประเด็นแรกที่คนทำงานและนายจ้างมักเข้าใจคลาดเคลื่อน คือการคิดว่าค่าคอมมิชชันเป็นเพียง "เงินรางวัลพิเศษตามความพอใจของบริษัท"

แต่ในทางกฎหมาย พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 5 บัญญัตินิยามคำว่า "ค่าจ้าง" ไว้อย่างชัดเจนว่า หมายถึงเงินที่นายจ้างและลูกจ้างตกลงกันจ่ายเป็นค่าตอบแทนในการทำงาน และ "ให้หมายความรวมถึงเงินที่นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างโดยคำนวณตามผลงานที่ลูกจ้างทำได้ด้วย"

ศาลฎีกาและศาลแรงงานเคยวางบรรทัดฐานว่า เงินเปอร์เซ็นต์หรือค่าคอมมิชชันที่คำนวณจากยอดขาย ถือเป็น "ค่าจ้าง" ตามกฎหมายแรงงาน เมื่อเป็นค่าจ้าง นายจ้างมีหน้าที่ตามมาตรา 70 ที่ต้องจ่ายให้ถูกต้อง และตามมาตรา 76 ห้ามนายจ้างหักหรือยึดค่าจ้างไว้เด็ดขาด

ข้อบังคับบริษัทที่เขียนว่า "ลาออกแล้วตัดสิทธิค่าคอมฯ" ตกเป็นโมฆะ!

หลายบริษัทพยายามตัดตอนด้วยการเขียนระเบียบภายในว่า "พนักงานที่ลาออกหรือพ้นสภาพก่อนวันจ่ายเงิน ให้ถือว่าสละสิทธิการรับค่าคอมมิชชัน"

ศาลฎีกาเคยวางหลักการว่า สิทธิในการรับค่าคอมมิชชันเกิดขึ้นทันทีที่ลูกจ้างทำยอดขายสำเร็จในระหว่างที่ยังมีสัญญาจ้างแรงงานอยู่ การที่นายจ้างเขียนข้อบังคับตัดสิทธิค่าจ้างที่ทำงานสำเร็จไปแล้ว ถือเป็นข้อตกลงที่ขัดต่อกฎหมายคุ้มครองแรงงาน ข้อบังคับดังกล่าวจึงตกเป็น "โมฆะ" ตาม ป.พ.พ. มาตรา 150 นายจ้างจะนำมาอ้างเพื่อเบี้ยวเงินไม่ได้เด็ดขาด (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

หากลูกค้ารอจ่ายตามเครดิตเทอม จะได้เงินเมื่อไหร่?

หากเงื่อนไขการขายระบุว่า ค่าคอมมิชชันจะจ่ายเมื่อ "ลูกค้าชำระเงินครบถ้วน" และในวันที่ลูกจ้างลาออก ลูกค้ายังอยู่ในช่วงเครดิตเทอม เมื่อลูกค้าชำระเงินเรียบร้อย นายจ้างมีหน้าที่ต้องโอนเงินค่าคอมมิชชันตามรอบการจ่ายเงินจริงให้แก่อดีตพนักงาน หากจงใจบ่ายเบี่ยง ลูกจ้างมีสิทธิเรียกร้องดอกเบี้ยผิดนัดร้อยละ 15 ต่อปีตามมาตรา 9

เคสตัวอย่างจำลอง

(ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง)

แพร ทำงานเป็นพนักงานขาย ปิดยอดขายเครื่องมือแพทย์มูลค่า 2,000,000 บาท ตามระเบียบจะได้รับค่าคอมมิชชัน 3% เป็นเงิน 60,000 บาท ลูกค้าชำระเงินครบในเดือนกันยายน ต่อมาในเดือนตุลาคม แพรยื่นใบลาออกล่วงหน้า 30 วัน แต่เมื่อถึงรอบจ่ายเงินในเดือนพฤศจิกายน ฝ่ายบุคคลกลับไม่โอนเงินให้แพร อ้างข้อบังคับว่าคนลาออกไม่มีสิทธิรับเงิน

แพรนำหลักฐานใบสั่งซื้อและเอกสารส่งมอบงานไปร้องเรียนต่อพนักงานตรวจแรงงาน ผลการวินิจฉัยชี้ขาดว่า ค่าคอมมิชชันเป็นค่าจ้างตามผลงานตามมาตรา 5 และข้อบังคับตัดสิทธิตกเป็นโมฆะ นายจ้างจึงต้องจ่ายเงินค่าคอมมิชชัน 60,000 บาท คืนให้แพรพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี

ขั้นตอนเตรียมตัวและแนวทางรักษาสิทธิสำหรับเซลส์

• รวบรวมเอกสารการขายทั้งหมด: บันทึกใบเสนอราคา ใบสั่งซื้อ (PO) และหลักฐานการชำระเงินของลูกค้า

• ทำสรุปรายงานยอดขายค้างจ่าย: ส่งอีเมลสรุปยอดค่าคอมมิชชันที่พึงได้รับให้หัวหน้างานรับทราบก่อนวันทำงานวันสุดท้าย

• ยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน: หากพ้นกำหนดแล้วบริษัทนิ่งเฉย ให้ยื่นคำร้อง (คร.7) ณ สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานทันที

ค่าคอมมิชชันไม่ใช่เงินเสน่หา แต่คือผลตอบแทนจากหยาดเหงื่อที่คุณสร้างรายได้ให้องค์กร อย่าปล่อยให้ระเบียบที่ไม่เป็นธรรมมาขโมยผลงานของคุณไป

แหล่งอ้างอิง

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 (มาตรา 5, 9, 70, 76)

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (มาตรา 150, 575)