สั่งมุดท่อ-ลงบ่อไม่มีเซฟตี้: สิทธิปฏิเสธงานในที่อับอากาศตามกฎหมายความปลอดภัยแรงงาน

มานพ ทำงานเป็นพนักงานซ่อมบำรุงในโรงงานแปรรูปอาหารแห่งหนึ่ง เช้าวันหนึ่งหัวหน้างานสั่งให้มานพและเพื่อนร่วมงานปีนลงไปทำความสะอาดก้นถังและลอกตะกอนในบ่อบำบัดน้ำเสียลึกกว่า 4 เมตร โดยไม่มีการตรวจวัดปริมาณออกซิเจน ไม่มีพัดลมเป่าระบายอากาศ ไม่มีอุปกรณ์ช่วยหายใจ และไม่มีรอกกู้ภัยติดตั้งไว้ปากบ่อ มานพสังเกตเห็นกลิ่นเหม็นฉุนรุนแรงจึงท้วงติงขอให้ตรวจวัดก๊าซพิษก่อน แต่หัวหน้างานกลับข่มขู่ว่าหากไม่ยอมลงไปทำงาน จะถือว่าขัดคำสั่งผู้บังคับบัญชาและจะออกหนังสือเตือนตัดโบนัส มานพตัดสินใจใช้สิทธิตามกฎหมายปฏิเสธการลงไปในบ่อและแจ้งเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงาน (จป.) ทันที

กฎหมายกับมาตรฐานความปลอดภัยในที่อับอากาศ

ในทางกฎหมาย กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานในที่อับอากาศ พ.ศ. 2562 ได้วางข้อบังคับชัดเจน:

• 1. มาตรฐานความปลอดภัยก่อนลงที่อับอากาศ: ที่อับอากาศ เช่น บ่อ ท่อ ถัง ไซโล อุโมงค์ หรือห้องใต้ดิน นายจ้างต้อง

  • ออกหนังสืออนุญาตทำงาน (Work Permit) และประเมินความเสี่ยง

  • ตรวจวัดออกซิเจนต้องอยู่ระหว่างร้อยละ 19.5 ถึง 23.5 โดยปริมาตร และตรวจวัดก๊าซพิษไม่ให้เกินเกณฑ์

  • ติดตั้งพัดลมเป่าระบายอากาศตลอดเวลา

  • จัดให้มีบุคลากร 4 บทบาทที่ผ่านการอบรม คือ ผู้อนุญาต ผู้ควบคุมงาน ผู้ปฏิบัติงาน และผู้ช่วยเหลือ (Standby Person) ประจำปากทาง

  • จัดหาอุปกรณ์เซฟตี้ สายรัดตัวนิรภัย (Harness) รอกกู้ภัย และอุปกรณ์คุ้มครองระบบทางเดินหายใจ

• 2. สิทธิปฏิเสธการทำงานอันตราย (มาตรา 32): พระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 มาตรา 32 บัญญัติชัดเจนว่า หากสถานที่ทำงานมีสภาพไม่ปลอดภัยจนอาจเป็นอันตรายต่อชีวิตหรือร่างกาย ลูกจ้างมีสิทธิปฏิเสธการทำงานนั้นได้ทันที และ "ห้ามมิให้นายจ้างเลิกจ้าง ลงโทษ หรือกลั่นแกล้งลูกจ้าง" เพราะเหตุแห่งการใช้สิทธิดังกล่าว

• 3. ความรับผิดชอบและบทลงโทษนายจ้าง (มาตรา 53): นายจ้างที่ไม่จัดระบบความปลอดภัยในที่อับอากาศ มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 400,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และหากเกิดการบาดเจ็บหรือเสียชีวิต นายจ้างต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนทางแพ่งอย่างเต็มจำนวน (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

4 ขั้นตอนปฏิบัติเพื่อเอาชีวิตรอดเมื่อเผชิญงานในที่อับอากาศ

1. ขอดูใบอนุญาตทำงาน (Work Permit): ตรวจสอบว่ามีการประเมินอันตรายและเซ็นอนุมัติถูกต้องหรือไม่

2. ตรวจสอบค่าออกซิเจนและก๊าซพิษ: ต้องเห็นค่าตัวเลขตรวจวัดจริงก่อนก้าวลงไปในพื้นที่

3. เช็กอุปกรณ์กู้ภัยและคนเฝ้าปากบ่อ: ต้องมีผู้ช่วยเหลือประจำอยู่ปากทางเข้าออกพร้อมรอกกู้ภัยตลอดเวลา

4. ใช้สิทธิปฏิเสธทันที: หากอุปกรณ์ไม่พร้อม ให้ปฏิเสธงานตามมาตรา 32 ทันที เพราะไม่มีเงินเดือนก้อนไหนคุ้มค่ากับชีวิต

งานซ่อมแซมรอได้ แต่ชีวิตของคนทำงานมีเพียงชีวิตเดียว จงใช้สิทธิปฏิเสธเพื่อปกป้องลมหายใจของคุณ

แหล่งอ้างอิง

• กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานในที่อับอากาศ พ.ศ. 2562

• พระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 มาตรา 14, 16, 32 และ 53

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน