ใช้วันลาพักร้อนไม่หมด ถูกตัดทิ้งไม่จ่ายเงิน นายจ้างทำได้ไหม?

ความจริงข้อที่ 1: สิทธิวันหยุดพักผ่อนประจำปีตามกฎหมาย

ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 30 บัญญัติว่า ลูกจ้างซึ่งทำงานครบหนึ่งปี มีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีไม่น้อยกว่าปีละ "6 วันทำงาน" โดยให้นายจ้างเป็นผู้กำหนดวันหยุดให้ล่วงหน้า หรือกำหนดตามที่ตกลงกัน และกฎหมายยังเปิดช่องให้นายจ้างและลูกจ้างตกลงล่วงหน้าเพื่อ "สะสมและเลื่อนวันหยุดพักผ่อนประจำปี" ไปรวมกับปีอื่นได้

ความจริงข้อที่ 2: ใช้วันลาพักร้อนไม่หมด สิ้นปีตัดทิ้งได้ไหม?

การที่วันลาพักร้อนเหลือค้างในสิ้นปี ต้องดูสาเหตุ:

1. กรณีเป็นความผิดของนายจ้าง: เช่น นายจ้างไม่ได้กำหนดวันหยุดให้ หรือลูกจ้างขอลาพักร้อนแต่นายจ้างไม่อนุมัติเพราะงานเร่งด่วน ตามมาตรา 64 บัญญัติให้นายจ้างต้อง "จ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่ไม่ได้หยุด" จะตัดทิ้งโดยไม่จ่ายเงินไม่ได้เด็ดขาด

2. กรณีมีข้อตกลงสะสมวันลา: วันลาก็จะยกยอดไปใช้ในปีถัดไป ไม่ถูกตัดทิ้ง

3. กรณีลูกจ้างไม่ใช้สิทธิเอง: หากนายจ้างเปิดให้ลาแล้วแต่ลูกจ้างละเลยไม่ใช้สิทธิเองและไม่มีข้อตกลงสะสม บริษัทอาจตัดทิ้งได้ แต่ต้องพิสูจน์ได้ว่าไม่ได้ขัดขวางการใช้สิทธิ

ความจริงข้อที่ 3: ลาออกหรือถูกเลิกจ้าง ต้องจ่ายเงินชดเชยเสมอ

ตามมาตรา 67 บัญญัติเด็ดขาดว่า กรณีนายจ้างเลิกจ้าง หรือลูกจ้างลาออก นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับ:

• วันหยุดพักผ่อนประจำปีสะสมที่เหลืออยู่ทั้งหมด

• วันหยุดพักผ่อนประจำปีตามสัดส่วนของปีที่ลาออกหรือเลิกจ้าง

กฎหมายกำหนดให้ต้องจ่าย "ไม่ว่าลูกจ้างจะลาออกเอง หรือถูกเลิกจ้างด้วยเหตุใดก็ตาม" แม้ลูกจ้างจะทำผิดร้ายแรงตามมาตรา 119 นายจ้างก็ไม่มีสิทธิริบเงินค่าวันลาพักร้อนสะสมนี้

(ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง)

"ชานนท์" วิศวกร ทำงานมา 3 ปี มีสิทธิลาพักร้อนปีละ 10 วัน ชานนท์ขอลาแต่นายจ้างไม่อนุมัติเพราะโครงการเร่งด่วน สิ้นปีมีวันลาเหลือ 8 วัน บริษัทแจ้งตัดทิ้ง ต่อมาชานนท์ยื่นลาออกในเดือนมีนาคม บริษัทปฏิเสธไม่คิดเงินวันลาพักร้อนสะสม 8 วัน และวันลาตามส่วนของปีปัจจุบันให้ กรณีนี้ นายจ้างทำผิด พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 64 และ 67 ชานนท์มีสิทธิได้รับเงินค่าจ้างสำหรับวันลาพักร้อนที่เหลือทั้งหมด พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี ตามมาตรา 9 (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับเนื่องจากระเบียบและสัญญาแต่ละคดีต่างกัน)

แนวทางปกป้องสิทธิเรื่องวันลาพักร้อน

1. ตรวจสอบระเบียบการลา: ดูข้อบังคับการทำงานว่ามีนโยบายสะสมวันลาหรือคืนเป็นเงินอย่างไร

2. ยื่นขอลาเป็นลายลักษณ์อักษร: หากไม่อนุมัติ ให้เก็บหลักฐานไว้เพื่อยืนยันว่าไม่ได้เกิดจากการละเลยของลูกจ้าง

3. ทวงถามเงินชดเชยเมื่อลาออก: ตรวจสอบสลิปเงินเดือนงวดสุดท้ายว่านายจ้างคิดเงินค่าวันลาพักร้อนคงเหลือตามมาตรา 67 ถูกต้องหรือไม่ หากไม่ถูกต้องให้ยื่นคำร้อง (คร.7) ณ สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน

วันลาพักร้อนคือสิทธิขั้นพื้นฐานเพื่อฟื้นฟูสุขภาพ ไม่ใช่ของขวัญที่นายจ้างจะริบไปเมื่อไหร่ก็ได้

แหล่งอ้างอิง

1. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 (มาตรา 9, 30, 64, 67, 119, 144)

2. กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน (https://www.labour.go.th)

3. แนวคำพิพากษาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงาน เรื่องค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีสะสม (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)