ลากิจติดธุระจำเป็น นายจ้างไม่อนุมัติ หรือหักเงินเดือน ทำได้ไหม?

คำว่า "กิจธุระอันจำเป็น" หมายถึง ธุระสำคัญที่ลูกจ้างต้องกระทำด้วยตนเอง ไม่สามารถมอบหมายให้ผู้อื่นทำแทนได้ หรือเรื่องสำคัญเกี่ยวกับครอบครัว เช่น:

• ติดต่อหน่วยงานราชการ: ทำบัตรประชาชน ต่อใบขับขี่ จดทะเบียนสมรส หรือเกณฑ์ทหาร

• ธุระครอบครัว: พาบิดามารดาหรือบุตรไปพบแพทย์ ไปร่วมงานศพบิดา มารดา คู่สมรส หรือบุตร

ความจริงข้อที่ 2: ลากิจ 3 วันแรก นายจ้าง "ต้องจ่ายค่าจ้างเต็มจำนวน"

กฎหมายไม่ได้ให้สิทธิเพียงแค่หยุดงานเท่านั้น แต่ตามมาตรา 57/1 บัญญัติชัดเจนว่า "ให้นายจ้างจ่ายค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างในวันลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็นตามมาตรา 34 เท่ากับค่าจ้างในวันทำงานตลอดระยะเวลาที่ลา แต่ปีหนึ่งต้องไม่เกินสามวันทำงาน"

ดังนั้น หากลูกจ้างใช้สิทธิลากิจไม่เกิน 3 วันทำงานในรอบปี นายจ้าง "ไม่มีสิทธิหักเงินค่าจ้างเด็ดขาด" การหักเงินเดือนในวันลากิจถือเป็นการฝ่าฝืนมาตรา 76

ความจริงข้อที่ 3: นายจ้างมีสิทธิ "ไม่อนุมัติ" ได้หรือไม่?

แม้นายจ้างจะมีอำนาจออกระเบียบขั้นตอนการยื่นใบลาล่วงหน้าเพื่อบริหารจัดการงาน แต่การพิจารณาต้องอยู่บนหลักสุจริต หากลูกจ้างมีเหตุจำเป็นจริง ยื่นลาตามขั้นตอน และมีหลักฐานชัดเจน นายจ้างจะไม่อนุมัติอย่างไม่มีเหตุผล หรือนำการลากิจโดยชอบด้วยกฎหมายมาเป็นเหตุลงโทษทางวินัยไม่ได้

(ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง)
"ดาริน" ขอลากิจ 1 วันเพื่อพาบิดาไปผ่าตัดตาตามนัดแพทย์ โดยยื่นเอกสารล่วงหน้า 5 วัน แต่ผู้จัดการไม่อนุมัติ อ้างว่างานยุ่ง ดารินจำเป็นต้องไปดูแลบิดาจึงหยุดงาน สิ้นเดือนบริษัทตัดเงินเดือนดาริน 1 วัน พร้อมตัดคะแนนประเมินฐานขาดงาน กรณีนี้ การพาบิดาไปผ่าตัดถือเป็นกิจธุระอันจำเป็นตามมาตรา 34 การที่นายจ้างตัดเงินเดือนจึงฝ่าฝืนมาตรา 57/1 และ 76 ดารินมีสิทธิได้รับเงินค่าจ้างคืนเต็มจำนวน พร้อมดอกเบี้ยผิดนัดร้อยละ 15 ต่อปี ตามมาตรา 9 (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับเนื่องจากระเบียบและข้อเท็จจริงสัญญาแต่ละคดีต่างกัน)

แนวทางปฏิบัติในการใช้สิทธิลากิจอย่างถูกต้อง

1. ตรวจสอบระเบียบการลา: ดูข้อบังคับการทำงานว่ากำหนดให้ยื่นใบลากิจล่วงหน้ากี่วัน

2. เตรียมหลักฐานประกอบ: แนบเอกสารใบนัดแพทย์ หรือเอกสารราชการ เพื่อยืนยันว่าเป็นธุระจำเป็นจริง

3. ทักท้วงหากถูกหักเงินมิชอบ: หากถูกตัดเงินเดือนในวันลากิจ ให้ทำหนังสือทักท้วงฝ่ายบุคคลอ้างอิงมาตรา 34 และ 57/1 หากไม่ได้รับความเป็นธรรม สามารถยื่นคำร้อง (คร.7) ณ สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานได้ทันที

ชีวิตคนทำงานไม่ได้มีแค่งานออฟฟิศ ภาระหน้าที่ต่อครอบครัวเป็นสิทธิที่กฎหมายให้ความคุ้มครองเสมอ

แหล่งอ้างอิง

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ 7 พ.ศ. 2562 (มาตรา 9, 34, 57/1, 76, 144)

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน (https://www.labour.go.th)

• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงาน เรื่องสิทธิการลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็น (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)