คนท้องมีสิทธิ 'ลาไปตรวจครรภ์' ได้ค่าจ้างเต็ม: เช็กกฎหมายแรงงาน ม. 41 บริษัทไม่มีสิทธิสั่งหักเงินหรือบังคับใชวันพักร้อน

กฎหมายคุ้มครองแรงงาน ฉบับที่ 7: นิยามใหม่ของการลาคลอด

พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 แก้ไขปรับปรุงเพื่อคุ้มครองสุขอนามัยแม่และเด็ก โดย มาตรา 41 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า:

"ให้ลูกจ้างซึ่งเป็นหญิงมีครรภ์มีสิทธิลาเพื่อคลอดบุตร ครรภ์หนึ่งไม่เกินเก้าสิบแปดวัน"

และ มาตรา 41 วรรคสอง บัญญัติชัดเจนว่า:

"วันลาเพื่อคลอดบุตรตามมาตรานี้ ให้หมายความรวมถึงวันลาเพื่อตรวจครรภ์ก่อนคลอดบุตรด้วย"

ผลทางกฎหมายคือ:

• การไปพบแพทย์เพื่อตรวจครรภ์ ถือเป็น "สิทธิลาเพื่อคลอดบุตร" ตามกฎหมาย

• นายจ้างไม่มีสิทธิบังคับให้ใช้วันลาพักร้อน (มาตรา 30) หรือวันลากิจ (มาตรา 34)

• นายจ้างไม่มีสิทธิหักเงินเดือนในวันที่ลาไปตรวจครรภ์

สิทธิรับค่าจ้างในวันลาตรวจครรภ์: กฎหมายสั่งจ่ายเต็ม

มาตรา 59 กำหนดให้นายจ้างจ่ายค่าจ้างตลอดเวลาที่ลาเพื่อคลอดบุตร เท่ากับค่าจ้างวันทำงานปกติ แต่ไม่เกิน 45 วันทำงาน

ดังนั้น วันที่ลาไปตรวจครรภ์ก่อนคลอด จึงถูกนับรวมในโควตา 98 วัน และนายจ้างต้อง "จ่ายค่าจ้างเต็มจำนวนในวันนั้น" ตราบใดที่วันลาตรวจครรภ์และวันลาคลอดยังรวมกันไม่เกิน 45 วันแรก หากนายจ้างหักเงิน ย่อมถือเป็นค้างจ่ายค่าจ้างตามมาตรา 70 ต้องเสียดอกเบี้ยผิดนัดร้อยละ 15 ต่อปี ตามมาตรา 9

การคุ้มครองพิเศษอื่นๆ สำหรับหญิงมีครรภ์

กฎหมายยังให้ความคุ้มครองพิเศษ:

• ขอเปลี่ยนงานชั่วคราว (มาตรา 42): หากมีใบรับรองแพทย์ว่างานเดิมเป็นอันตราย มีสิทธิขอเปลี่ยนไปทำงานที่เหมาะสมได้

• ห้ามทำงานล่วงเวลาและกะดึก (มาตรา 39/1): ห้ามให้หญิงมีครรภ์ทำโอที ทำงานวันหยุด หรือทำงานระหว่าง 22.00 น. ถึง 06.00 น.

• ห้ามเลิกจ้างเพราะตั้งครรภ์ (มาตรา 43): ห้ามเลิกจ้างเพราะเหตุมีครรภ์ หากฝ่าฝืนเข้าข่ายเลิกจ้างไม่เป็นธรรมตาม พ.ร.บ. จัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 มาตรา 49 (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

กรณีศึกษาในทางปฏิบัติ

(ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง)

คุณมัลลิกา เงินเดือน 30,000 บาท ตั้งครรภ์ 4 เดือน ต้องไปตรวจครรภ์ตามนัดแพทย์เดือนละ 1 ครั้ง ยื่นใบล่วงหน้าพร้อมใบนัดแพทย์ แต่ฝ่ายบุคคลสั่งหักเงินเดือนวันละ 1,000 บาท มัลลิกาจึงยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน ผลคือ การลาตรวจครรภ์เป็นสิทธิตามมาตรา 41 วรรคสอง ได้รับค่าจ้างตามมาตรา 59 บริษัทไม่มีสิทธิหักเงิน นายจ้างต้องคืนเงินที่หักไปพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี ตามมาตรา 9 (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

แนวทางปฏิบัติสำหรับคนทำงาน

• ยื่นใบลาโดยระบุ "ลาเพื่อคลอดบุตร (ตรวจครรภ์)" ตามมาตรา 41 แนบใบนัดแพทย์

• ตรวจสอบสลิปเงินเดือนว่าไม่มีการหักค่าจ้างในวันตรวจครรภ์

• ทักท้วงเป็นลายลักษณ์อักษรหากบริษัทบังคับให้ใช้วันพักร้อน

การดูแลสุขภาพแม่และทารกในครรภ์ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย เพื่อให้คุณทำงานได้อย่างปลอดภัยและสมศักดิ์ศรี

แหล่งอ้างอิง

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ 7 พ.ศ. 2562 (มาตรา 9, 39/1, 41, 42, 43, 59, 70)

• พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 (มาตรา 49)

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน (https://www.labour.go.th)