ทางหนีไฟถูกล็อก-ไม่เคยซ้อมหนีไฟ: สิทธิความปลอดภัยแรงงานกับการป้องกันอัคคีภัยที่นายจ้างต้องมี

รัตนา ทำงานในคลังสินค้าของห้างแห่งหนึ่ง มีพนักงานกว่า 60 คน ฝ่ายบริหารกลัวสินค้าสูญหายจึงนำโซ่และแม่กุญแจมาล็อกประตูทางหนีไฟด้านหลังอาคารไว้ตลอดเวลา โดยถือกุญแจไว้เพียงหัวหน้าแผนกคนเดียว นอกจากนี้ ทางเดินไปสู่บันไดหนีไฟก็ถูกวางพาเลทสินค้าขวางไว้ วันหนึ่งเกิดไฟฟ้าลัดวงจรที่ตู้ไฟ มีควันหนาทึบและเปลวเพลิงลุกลาม พนักงานวิ่งหนีไปที่ประตูหนีไฟแต่พบว่าประตูถูกล็อกตายและไม่มีใครหากุญแจเจอ พนักงานต้องช่วยกันใช้ท่อนเหล็กพังประตูอย่างทุลักทุเล ทำให้หลายคนสำลักควันพิษจนหมดสติและบาดเจ็บสาหัส

ข้อบังคับตามกฎหมายความปลอดภัยแรงงาน

ในทางกฎหมาย พระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 และกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง ได้วางมาตรฐานไว้อย่างรัดกุม:

• ข้อห้ามล็อกประตูหนีไฟเด็ดขาด: ตามกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 ระบุชัดเจนว่า "ประตูหนีไฟต้องเปิดออกสู่ภายนอก และห้ามล็อกกุญแจในเวลาทำงานเด็ดขาด" และ "ห้ามวางสิ่งของกีดขวางทางหนีไฟ" ทางหนีไฟต้องกว้างไม่น้อยกว่า 90 เซนติเมตร และมีป้ายไฟส่องสว่างตลอดเวลา

• กฎหมายบังคับต้องซ้อมหนีไฟปีละ 1 ครั้ง: นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างทุกคนได้รับการฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟพร้อมกัน "อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง" โดยต้องส่งแผนการฝึกซ้อมและรายงานผลให้หน่วยงานราชการทราบ

• ถังดับเพลิงและสัญญาณเตือนภัย: นายจ้างต้องติดตั้งถังดับเพลิงมือถือที่พร้อมใช้ทุกระยะไม่เกิน 20 เมตร และต้องมีระบบสัญญาณแจ้งเตือนเพลิงไหม้ (Fire Alarm) ที่ได้ยินชัดเจนทั่วทุกพื้นที่ทำงาน

• สิทธิปฏิเสธการทำงานในสภาพกับดักเพลิง (มาตรา 32): หากสถานที่ทำงานไม่ปลอดภัย เช่น ประตูหนีไฟถูกล็อกตายจนอาจเกิดอันตรายต่อชีวิตเมื่อเกิดไฟไหม้ ลูกจ้างมีสิทธิปฏิเสธการทำงานได้ทันที โดยห้ามมิให้นายจ้างลงโทษหรือเลิกจ้าง

• บทลงโทษนายจ้าง (มาตรา 53): นายจ้างที่ไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานการป้องกันอัคคีภัย มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 400,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

4 ขั้นตอนสำรวจความปลอดภัยจากอัคคีภัยในที่ทำงาน

• ตรวจเช็กประตูหนีไฟ: ลองผลักประตูหนีไฟดูว่าเปิดออกได้ง่ายหรือไม่ หากมีโซ่คล้องหรือล็อกกุญแจให้ทักท้วงทันที

• เคลียร์สิ่งกีดขวาง: อย่าปล่อยให้มีการวางสิ่งของปิดกั้นทางเดินหนีไฟ

• ทวงถามการซ้อมหนีไฟประจำปี: หากทำงานเกิน 1 ปีแล้วบริษัทยังไม่เคยจัดซ้อม ให้เสนอผ่าน คปอ. หรือ จป.

• ร้องทุกข์ต่อเจ้าหน้าที่: หากนายจ้างเพิกเฉย ให้ร้องเรียน ณ สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานพื้นที่

ไฟไหม้ไม่เคยเตือนล่วงหน้า และประตูหนีไฟที่ล็อกตายคือกับดักชีวิต อย่าปล่อยให้ความประมาทของนายจ้างมาพรากลมหายใจของคุณ

แหล่งอ้างอิง

• กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555

• พระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 มาตรา 16, 32 และ 53

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน