บริษัทสั่งลดตำแหน่ง-ลดเงินเดือน เพื่อบีบให้ลาออก: ทำได้ไหม? เช็กสิทธิ พ.ร.บ. แรงงานสัมพันธ์ ม. 20

(ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง) รมิดา ทำงานเป็นผู้จัดการฝ่ายพัฒนาธุรกิจในบริษัทแห่งหนึ่งมา 6 ปี ได้รับเงินเดือน 55,000 บาท ต่อมาบริษัทมีผู้บริหารชุดใหม่ และพยายามบีบพนักงานเก่าออก จึงออกคำสั่งปรับลดตำแหน่งของรมิดาเป็นเจ้าหน้าที่ทั่วไป และตัดเงินเดือนเหลือ 35,000 บาท พร้อมขู่ว่าหากไม่ยอมรับ จะย้ายไปทำงานที่คลังสินค้าต่างจังหวัด รมิดาไม่ยินยอมและไม่ยอมเซ็นเอกสารใดๆ สิ้นเดือนต่อมาบริษัทจึงจ่ายเงินเดือนให้เพียง 35,000 บาท รมิดารู้สึกว่าตนเองกำลังถูกกลั่นแกล้งและลิดรอนสิทธิอย่างไม่เป็นธรรม

ในความเป็นจริง กฎหมายแรงงานไทยได้วางหลักเกณฑ์คุ้มครองสภาพการจ้างไว้อย่างเด็ดขาด ตาม พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 และ พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541:

• สภาพการจ้างจะเปลี่ยนให้เป็นผลร้ายฝ่ายเดียวไม่ได้: ตาม พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 20 อัตราเงินเดือน ตำแหน่งหน้าที่ และสวัสดิการ ถือเป็น "ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้าง" กฎหมายห้ามมิให้นายจ้างเปลี่ยนแปลงสภาพการจ้างที่เป็นผลร้ายแก่ลูกจ้างฝ่ายเดียว เว้นแต่ได้รับความยินยอมเป็นหนังสือจากลูกจ้าง ดังนั้น การสั่งลดเงินเดือนโดยลูกจ้างไม่ยินยอม จึงไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย

• - การลดตำแหน่งเป็นการกระทำที่มิชอบด้วยกฎหมาย: แนวคำพิพากษาศาลฎีกาวางบรรทัดฐานว่า การปรับลดตำแหน่งหน้าที่ให้ต่ำลง หรือการย้ายไปทำงานที่ไม่ตรงกับสายงานในลักษณะกลั่นแกล้ง แม้จะจ่ายเงินเดือนเท่าเดิม ก็ถือเป็นการเปลี่ยนแปลงสภาพการจ้างที่ไม่เป็นธรรม ลูกจ้างมีสิทธิปฏิเสธคำสั่งนี้ได้

• - จ่ายเงินเดือนไม่ครบ มีดอกเบี้ยผิดนัดร้อยละ 15 ต่อปี: หากนายจ้างหักลดเงินเดือนไปเอง ถือเป็นการค้างจ่ายค่าจ้างตาม พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 นายจ้างต้องคืนเงินส่วนต่างที่ขาด พร้อมเสียดอกเบี้ยผิดนัดร้อยละ 15 ต่อปี ตามมาตรา 9

• - เข้าข่ายการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม: หากลูกจ้างไม่ยอมรับ แล้วนายจ้างเลิกจ้าง หรือบีบจนลูกจ้างต้องลาออก ศาลแรงงานถือว่าเป็นการ "เลิกจ้างไม่เป็นธรรม" ตาม พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 มาตรา 49 ศาลมีอำนาจสั่งให้จ่ายค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม ควบคู่กับค่าชดเชยตามมาตรา 118 (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

แนวทางรับมือและปกป้องสิทธิเมื่อถูกสั่งลดตำแหน่งหรือลดเงินเดือน:

• ห้ามเซ็นยินยอมในเอกสารใดๆ เด็ดขาด: การลงชื่อยินยอมปรับลดเงินเดือนหรือตำแหน่ง จะทำให้คำสั่งนั้นมีผลบังคับใช้ทันที

• - ทำหนังสือทักท้วงและปฏิเสธคำสั่ง: ทำหนังสือหรือส่งอีเมลทางการ แจ้งว่าไม่ยินยอมรับการลดตำแหน่งหรือลดเงินเดือน และขอให้คงสภาพการจ้างเดิม

• - รวบรวมหลักฐานสลิปเงินเดือนและคำสั่ง: เก็บหนังสือคำสั่ง สลิปเงินเดือนที่ถูกตัดทอน และบันทึกการทำงานไว้เป็นหลักฐาน

• - ยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานหรือศาลแรงงาน: ยื่นคำร้อง (คร.7) ณ สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่ หรือฟ้องศาลแรงงานเพื่อเพิกถอนคำสั่งและเรียกค่าเสียหาย

ตำแหน่งและเงินเดือนคือคุณค่าที่คุณสร้างขึ้นมาด้วยหยาดเหงื่อ นายจ้างไม่มีสิทธิใช้กลวิธีลดทอนศักดิ์ศรีมาบีบให้คุณยอมแพ้ จงปกป้องสิทธิและยืนหยัดตามกฎหมายอย่างมั่นใจ

แหล่งอ้างอิง

• พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 20

• - พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 9 และ 118

• - พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 มาตรา 49

• - กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน