อายุครบ 60 ปี บริษัทให้ออกโดยไม่จ่ายค่าชดเชย นายจ้างทำได้ไหม? เช็กกฎหมายแรงงานเรื่องเกษียณอายุ

ผลทางกฎหมายคือ เมื่อลูกจ้างออกจากงานเพราะเกษียณอายุ นายจ้างมีหน้าที่ต้อง "จ่ายค่าชดเชยตามอายุงาน" ตามมาตรา 118 เสมอ จะอ้างว่าเกษียณอายุตามวัยแล้วไม่ต้องจ่ายไม่ได้เด็ดขาด

• อัตราค่าชดเชย: พนักงานที่ทำงานครบ 20 ปีขึ้นไป มีสิทธิได้รับค่าชดเชยไม่น้อยกว่า "ค่าจ้างอัตราสุดท้าย 400 วัน" (ประมาณ 13.3 เดือน)

ความจริงข้อที่ 2: ถ้าบริษัทไม่กำหนดอายุเกษียณ ขอเกษียณได้ตอนอายุ 60 ปี

หากในสัญญาจ้างหรือข้อบังคับไม่ได้กำหนดอายุเกษียณไว้ หรือกำหนดเกินกว่า 60 ปี กฎหมายมาตรา 118/1 วรรคสอง ระบุว่า:

• ลูกจ้างที่มีอายุครบ 60 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป มีสิทธิแสดงเจตนา "ขอเกษียณอายุ" ต่อนายจ้างได้

• โดยทำหนังสือแจ้งนายจ้างล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วัน

• และมีผลเมื่อครบ 30 วันนับแต่วันที่แจ้ง โดยนายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยตามมาตรา 118 เช่นเดียวกัน

ความจริงข้อที่ 3: ได้ทั้ง "ค่าชดเชยจากนายจ้าง" และ "เงินบำนาญประกันสังคม"

เงินสองก้อนนี้เป็นสิทธิตามกฎหมายคนละฉบับ:

• ค่าชดเชยตามกฎหมายแรงงาน: เป็นหน้าที่ของนายจ้างตามมาตรา 118

• เงินบำนาญชราภาพ: เป็นสิทธิของลูกจ้างตาม พ.ร.บ. ประกันสังคม พ.ศ. 2533 ผู้ประกันตนที่อายุครบ 55 ปีบริบูรณ์และสิ้นสุดการเป็นลูกจ้าง มีสิทธิรับเงินบำนาญชราภาพรายเดือนได้ตลอดชีวิต

(ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง)

"สมศักดิ์" ทำงานมา 22 ปี เงินเดือนสุดท้าย 60,000 บาท เมื่ออายุครบ 60 ปี บริษัทให้ออกโดยไม่จ่ายค่าชดเชย อ้างว่าให้ไปรับบำนาญประกันสังคม กรณีนี้ นายจ้างทำผิด พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 118/1 และ 118 การเกษียณอายุถือเป็นการเลิกจ้าง สมศักดิ์มีสิทธิได้รับค่าชดเชย 400 วัน (ประมาณ 800,000 บาท) พร้อมดอกเบี้ยผิดนัดร้อยละ 15 ต่อปี ตามมาตรา 9 และยังคงรับเงินบำนาญชราภาพได้ตามปกติ (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับเนื่องจากสัญญาและฐานค่าจ้างแต่ละคดีต่างกัน)

แนวทางเตรียมตัวรับสิทธิเกษียณอายุ

• ตรวจสอบข้อบังคับการทำงาน: ดูว่ากำหนดอายุเกษียณไว้กี่ปี หากไม่ระบุ สามารถใช้สิทธิแจ้งขอเกษียณเมื่ออายุครบ 60 ปีได้

• ยื่นหนังสือแสดงเจตนาล่วงหน้า 30 วัน: ทำหนังสือแจ้งเกษียณอายุอย่างเป็นทางการพร้อมเก็บหลักฐานไว้

• ทวงถามเงินค่าชดเชย: ตรวจสอบการจ่ายเงินชดเชย หากนายจ้างบ่ายเบี่ยง ให้ยื่นคำร้อง (คร.7) ณ สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานทันที

การเกษียณอายุคือการปิดฉากชีวิตการทำงานอย่างสมเกียรติ กฎหมายคุ้มครองให้คุณได้รับเงินก้อนเพื่อเป็นทุนสำหรับชีวิตหลังเกษียณอย่างมั่นคง

แหล่งอ้างอิง

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ 6 พ.ศ. 2560 (มาตรา 9, 118, 118/1, 144)

• พระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน (https://www.labour.go.th)

• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงาน เรื่องสิทธิค่าชดเชยกรณีเกษียณอายุ (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)