เจ็บป่วยจากงาน: ทำไมนายจ้างชอบบังคับใช้ "ประกันสังคม" แทนที่จะแจ้ง "กองทุนเงินทดแทน"?

ชาติ พนักงานคลังสินค้า ถูกพาเลทหล่นทับขาจนกระดูกร้าวขณะปฏิบัติหน้าที่ตามคำสั่ง แพทย์สั่งให้หยุดพักรักษาตัวและทำกายภาพบำบัดเป็นเวลา 2 เดือน ฝ่ายบุคคลแจ้งให้ชาติใช้สิทธิประกันสังคมรักษาตัว เมื่อชาติหยุดงานเกิน 30 วัน ชาติได้รับเงินชดเชยการขาดรายได้จากประกันสังคมเพียง 50% ของเพดานค่าจ้าง (ได้เพียงเดือนละ 7,500 บาท) ซึ่งไม่พอกับค่าครองชีพ ชาติเพิ่งมารู้ภายหลังว่า หากบริษัทแจ้งเป็นอุบัติเหตุจากการทำงาน ชาติจะมีสิทธิได้รับเงินทดแทนสูงถึง 70% ของเงินเดือนจริงจากกองทุนเงินทดแทน

ทำไมนายจ้างจึงมักบ่ายเบี่ยงการแจ้งกองทุนเงินทดแทน?

เหตุผลที่นายจ้างหลายแห่งบ่ายเบี่ยงไม่ยอมแจ้งอุบัติเหตุจากการทำงาน เกิดจากระบบที่เรียกว่า "อัตราเงินสมทบตามค่าประสบการณ์" ตาม พ.ร.บ. เงินทดแทน พ.ศ. 2537 กองทุนเงินทดแทนเป็นกองทุนที่ "นายจ้างเป็นผู้จ่ายเงินสมทบฝ่ายเดียว 100%" ลูกจ้างไม่ต้องจ่ายแม้แต่บาทเดียว หากบริษัทมีสถิติการเกิดอุบัติเหตุหรือเบิกจ่ายเงินบ่อย ในปีถัดไปนายจ้างจะต้องจ่ายเงินสมทบเข้ากองทุนสูงขึ้น นายจ้างจึงมักพยายามเลี่ยงไปใช้กองทุนประกันสังคมซึ่งลูกจ้างร่วมจ่ายเงินสมทบอยู่แล้วทุกเดือน

ความแตกต่างของสิทธิประโยชน์ระหว่าง 2 กองทุน

ความแตกต่างของสิทธิประโยชน์ระหว่าง 2 กองทุนนี้ ส่งผลต่อลูกจ้างอย่างมหาศาล:

• ค่ารักษาพยาบาล: กองทุนเงินทดแทนจ่ายค่ารักษาตามความจำเป็นจริง โดยกฎกระทรวงกำหนดไว้เบื้องต้น 50,000 บาท และสามารถขยายได้สูงสุดถึง 1,000,000 บาท หรือเกินกว่านั้นในกรณีวิกฤต โดยไม่ต้องรอคิวตามระบบปกติของประกันสังคม

• เงินทดแทนการขาดรายได้: ตาม พ.ร.บ. เงินทดแทน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 กำหนดให้ลูกจ้างได้รับเงินทดแทนร้อยละ 70 ของค่าจ้างรายเดือน ตั้งแต่วันแรกที่ไม่สามารถทำงานได้ แตกต่างจากประกันสังคมที่จ่ายเพียงร้อยละ 50 ของเพดานค่าจ้าง และต้องรอพ้นกำหนด 30 วันแรกที่นายจ้างจ่ายค่าจ้างลาป่วยตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน มาตรา 32 และ 57

• ค่าฟื้นฟูสมรรถภาพ: กองทุนเงินทดแทนครอบคลุมค่าฟื้นฟูสมรรถภาพในการทำงาน ทั้งด้านการแพทย์และอาชีพอย่างครบวงจร

ตามกฎหมาย เมื่อลูกจ้างประสบอันตรายจากการทำงาน มาตรา 48 แห่ง พ.ร.บ. เงินทดแทน กำหนดให้นายจ้างต้องแจ้งการประสบอันตรายต่อสำนักงานประกันสังคมภายใน 15 วัน (ยื่นแบบ กท.16 พร้อมส่งตัวด้วยแบบ กท.44) หากนายจ้างละเลยไม่แจ้ง ลูกจ้างมีสิทธิยื่นเรื่องด้วยตนเองภายใน 180 วัน นับแต่วันที่เกิดเหตุ (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

แนวทางรับมือและปกป้องสิทธิเมื่อประสบอันตรายจากการทำงาน

• แจ้งแพทย์อย่างชัดเจน: เมื่อไปรักษา ให้ระบุในประวัติการรักษาว่า "อุบัติเหตุเกิดจากการปฏิบัติหน้าที่ตามคำสั่งนายจ้าง"

• ขอหนังสือส่งตัว (กท.44): ขอให้ฝ่ายบุคคลออกหนังสือส่งตัวเพื่อรักษาในโรงพยาบาลเครือข่ายโดยไม่ต้องสำรองจ่าย

• ยื่นเรื่องด้วยตนเองหากถูกปฏิเสธ: หากนายจ้างไม่ยอมแจ้ง ให้เตรียมใบรับรองแพทย์แล้วไปยื่นแบบ กท.16 ด้วยตนเองที่สำนักงานประกันสังคมในพื้นที่

• รักษาสิทธิวันลา: การหยุดรักษาตัวจากอุบัติเหตุการทำงาน ไม่นับรวมในโควตาลาป่วย 30 วันปกติของกฎหมายแรงงาน

ร่างกายที่บาดเจ็บจากการทำงานแลกเงินเดือน ย่อมสมควรได้รับการดูแลตามมาตรฐานสูงสุดที่กฎหมายบัญญัติไว้ อย่าปล่อยให้นายจ้างผลักภาระมาที่คุณเพียงเพื่อลดต้นทุนขององค์กร

แหล่งอ้างอิง

• พระราชบัญญัติเงินทดแทน พ.ศ. 2537 มาตรา 48 (หน้าที่นายจ้างในการแจ้งการประสบอันตราย)

• พระราชบัญญัติเงินทดแทน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 (อัตราเงินทดแทนร้อยละ 70 ของค่าจ้าง)

• พระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533 (สิทธิประโยชน์กรณีเจ็บป่วยนอกงาน)

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 32 และ 57 (สิทธิลาป่วยและค่าจ้างวันลาป่วย)

• กองทุนเงินทดแทน สำนักงานประกันสังคม กระทรวงแรงงาน