ลาป่วยแค่วันเดียว แต่บริษัทบังคับเอาใบรับรองแพทย์ ขู่หักเงินเดือน: ผิดกฎหมายคุ้มครองแรงงาน มาตรา 32 หรือไม่?

หลักเกณฑ์สำคัญตามกฎหมายมี 3 มิติหลัก:

• ประการแรก กฎหมายบังคับเฉพาะการลาป่วยตั้งแต่ 3 วันขึ้นไป คำว่า "การลาป่วยตั้งแต่สามวันทำงานขึ้นไป" ในมาตรา 32 หมายความว่า สิทธิตามกฎหมายที่นายจ้างจะเรียกดูใบรับรองแพทย์ได้นั้น จะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อลูกจ้าง "ลาป่วยติดต่อกันตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไปเท่านั้น" สำหรับการลาป่วย 1 หรือ 2 วัน กฎหมายไม่ได้กำหนดให้ต้องมีใบรับรองแพทย์ ลูกจ้างมีหน้าที่เพียงแจ้งอาการป่วยตามจริงให้นายจ้างทราบ

• ประการที่สอง กฎระเบียบบริษัทที่ขัดต่อกฎหมายตกเป็นโมฆะ แม้บริษัทจะเขียนระเบียบว่า "ลาป่วย 1 วันต้องมีใบรับรองแพทย์" หรือระบุในสัญญาจ้างก็ตาม ข้อบังคับดังกล่าวถือเป็นการตัดทอนสิทธิของลูกจ้าง จึงตกเป็นโมฆะทันทีตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150 เพราะขัดต่อกฎหมายความสงบเรียบร้อย นายจ้างจึงไม่อาจนำข้ออ้างนี้มาถือว่าลูกจ้างขาดงานได้

• ประการที่สาม สิทธิในค่าจ้างและข้อห้ามหักเงินเดือน ตาม มาตรา 57 นายจ้างมีหน้าที่ต้องจ่ายค่าจ้างในวันลาป่วย เท่ากับค่าจ้างในวันทำงานตลอดเวลาที่ลา แต่ปีหนึ่งไม่เกินสามสิบวันทำงาน การที่นายจ้างถือว่าไม่มีใบรับรองแพทย์ในการลาป่วย 1-2 วันเป็นการขาดงานแล้วหักเงินเดือน ถือเป็นการหักค่าจ้างโดยมิชอบตาม มาตรา 76 ซึ่งนายจ้างมีความผิดอาญาตาม มาตรา 144 มีโทษจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และต้องคืนเงินพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปีตาม มาตรา 9

(ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง)

ศิริพร ทำงานเป็นพนักงานบัญชี มีอาการอาหารเป็นพิษจึงแจ้งลาป่วย 1 วันและพักผ่อนที่บ้าน รุ่งขึ้นเมื่อกลับไปทำงาน ฝ่ายบุคคลแจ้งว่าไม่มีใบรับรองแพทย์ จึงบันทึกว่าขาดงานและหักเงินเดือน 1 วัน ศิริพรจึงนำสลิปเงินเดือนไปยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน เจ้าหน้าที่วินิจฉัยว่า การลาป่วย 1 วัน นายจ้างไม่มีสิทธิเรียกใบรับรองแพทย์ตามมาตรา 32 และการหักค่าจ้างขัดต่อมาตรา 57 และ 76 จึงสั่งให้นายจ้างคืนเงินค่าจ้างที่หักไปทั้งหมดพร้อมดอกเบี้ย และสั่งให้ยกเลิกระเบียบดังกล่าวทันที (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

หากกำลังเจอปัญหานายจ้างบังคับใบรับรองแพทย์ในการลาป่วย 1-2 วัน มีแนวทางรับมือ 4 ขั้นตอน:

1. แจ้งลาป่วยเป็นลายลักษณ์อักษร: ส่งข้อความหรืออีเมลแจ้งอาการป่วยตามจริงให้หัวหน้างานทราบในเช้าวันที่ลา

2. สื่อสารข้อกฎหมายมาตรา 32 และมาตรา 57: ชี้แจงต่อฝ่ายบุคคลว่ากฎหมายกำหนดให้แสดงใบรับรองแพทย์เฉพาะการลาป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไปเท่านั้น

3. ตรวจสอบสลิปเงินเดือน: หากพบว่าถูกบันทึกว่าขาดงานหรือถูกหักเงินเดือน ให้ทำหนังสือทวงถามขอคืนเงินค่าจ้างทันที

4. ร้องเรียนต่อพนักงานตรวจแรงงาน: หากบริษัทยังคงยืนยันจะหักเงิน สามารถยื่นคำร้องได้ที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน หรือโทรสายด่วน 1506

การเจ็บป่วยเป็นเรื่องธรรมชาติของมนุษย์ สิทธิการลาป่วยตามมาตรา 32 มีไว้เพื่อฟื้นฟูร่างกายอย่างแท้จริง ไม่ใช่การเพิ่มภาระให้คนป่วยต้องดิ้นรนเพื่อเอกสารแผ่นเดียว

แหล่งอ้างอิง

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และที่แก้ไขเพิ่มเติม มาตรา 9, มาตรา 32, มาตรา 57, มาตรา 76 และมาตรา 144

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150 (นิติกรรมที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยเป็นโมฆะ)

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน (แนวปฏิบัติว่าด้วยสิทธิการลาป่วยและหลักฐานการลา)