ไม่ผ่านโปร สั่งให้ออกทันที: นายจ้างต้องจ่าย 'ค่าตกใจ' ไหม? เจาะกฎหมายแรงงาน ม. 17 และคำพิพากษาฎีกา

1. กฎหมายแรงงาน "ไม่มีคำว่าลูกจ้างทดลองงาน"

ใน พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ไม่มีการแบ่งแยกลูกจ้างทดลองงานออกจากพนักงานทั่วไป ทุกคนที่เริ่มทำงานมีสถานะเป็น "ลูกจ้าง" ตามกฎหมาย

และที่สำคัญที่สุดคือ มาตรา 17 วรรคสอง บัญญัติชัดเจนว่า:

"สัญญาจ้างทดลองงาน ให้ถือว่าเป็นสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลาด้วย"

เมื่อเป็นสัญญาไม่มีกำหนดระยะเวลา หากนายจ้างต้องการบอกเลิกสัญญา ย่อมต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การบอกกล่าวล่วงหน้าตามมาตรา 17 เช่นเดียวกับพนักงานประจำ

2. ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าอย่างน้อย 1 งวดค่าจ้าง

ตามมาตรา 17 วรรคสอง นายจ้างต้องบอกเลิกสัญญาเป็นหนังสือในหรือก่อนวันถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวหนึ่ง เพื่อให้เป็นผลเลิกสัญญากันในวันถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวถัดไป

เช่น จ่ายเงินเดือนทุกสิ้นเดือน หากแจ้งไม่ผ่านโปรวันที่ 15 พฤศจิกายน ผลการเลิกจ้างตามกฎหมายจะเกิดขึ้นในวันสิ้นงวดถัดไปคือ "31 ธันวาคม" ลูกจ้างยังมีสิทธิทำงานและรับเงินเดือนจนถึงสิ้นปี

3. ให้ออกทันทีวันนั้น = ต้องจ่าย "ค่าตกใจ" ตามมาตรา 17/1

หากนายจ้างต้องการให้ออกจากบริษัททันทีในวันที่ 15 พฤศจิกายน โดยไม่ต้องรอถึงสิ้นปี

มาตรา 17/1 บัญญัติให้นายจ้างต้องจ่าย "สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า" หรือ "ค่าตกใจ" เป็นจำนวนเท่ากับค่าจ้างตั้งแต่วันที่ให้ออกจนถึงวันที่เลิกจ้างมีผล (16 พ.ย. ถึง 31 ธ.ค.) และต้องจ่ายทันทีในวันที่ให้ออก

นายจ้างจะยกเว้นไม่ต้องจ่ายค่าตกใจ ต่อเมื่อลูกจ้างทำผิดร้ายแรงตามมาตรา 119 เท่านั้น การประเมินไม่ผ่านโปรไม่ใช่ความผิดร้ายแรง นายจ้างจึง "ต้องจ่ายค่าตกใจเสมอ" ตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงาน (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

กรณีศึกษาในทางปฏิบัติ

(ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง)

คุณธนากร เงินเดือน 30,000 บาท จ่ายเงินเดือนทุกสิ้นเดือน ทำงานได้ 85 วัน ในวันที่ 10 ตุลาคม ฝ่ายบุคคลแจ้งไม่ผ่านโปรและสั่งให้ออกทันทีโดยจ่ายเงินเดือนถึงแค่วันที่ 10 ตุลาคม ธนากรยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน ผลคือ การบอกเลิกจ้างวันที่ 10 ตุลาคม มีผลเลิกสัญญาตามมาตรา 17 ในวันที่ 30 พฤศจิกายน การสั่งให้ออกทันที นายจ้างจึงต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าตามมาตรา 17/1 ตั้งแต่วันที่ 11 ตุลาคม ถึง 30 พฤศจิกายน (ราว 50,000 บาท) พร้อมดอกเบี้ยผิดนัดร้อยละ 15 ต่อปี ตามมาตรา 9 (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

แนวทางปฏิบัติสำหรับคนทำงาน

• ขอหนังสือแจ้งไม่ผ่านโปร: ระบุวันที่แจ้งและวันที่พ้นสภาพชัดเจน

• คำนวณงวดจ่ายค่าจ้าง: ดูว่างวดถัดไปสิ้นสุดเมื่อใด เพื่อคำนวณยอดเงินค่าตกใจตามมาตรา 17/1

• ทวงถามเงินค่าตกใจ: แจ้ง HR ว่าสัญญาจ้างทดลองงานเป็นสัญญาไม่มีกำหนดเวลาตามมาตรา 17

• ร้องเรียนพนักงานตรวจแรงงาน: ยื่นคำร้อง (คร.7) ณ สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานพื้นที่

ช่วงทดลองงานไม่ใช่อภิสิทธิ์ให้นายจ้างลิดรอนสิทธิแรงงาน รู้สิทธิของตนเองเพื่อความคุ้มครองตามกฎหมาย

แหล่งอ้างอิง

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 (มาตรา 9, 17, 17/1, 118, 119, 144)

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (มาตรา 582, 583)

• พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 (มาตรา 49)

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน (https://www.labour.go.th)