ช่วงทดลองงานจ่ายต่ำกว่าค่าจ้างขั้นต่ำได้ไหม? เช็กสิทธิ ม. 90 และข้ออ้างที่นายจ้างชอบใช้
9 พ.ย. 25690
เริ่มต้นงานใหม่ด้วยความหวัง แต่ในวันเซ็นสัญญาจ้างงาน ฝ่ายบุคคลกลับยื่นเงื่อนไขว่า "เนื่องจากคุณเพิ่งเข้ามาใหม่ ยังทำงานไม่เป็น และอยู่ในช่วงทดลองงาน 119 วัน บริษัทจึงขอจ่ายค่าจ้างวันละ 300 บาทไปก่อนนะ (หรือเดือนละ 8,000-9,000 บาท) ถือเป็นค่าฝึกงาน เมื่อผ่านโปรแล้วจึงจะปรับเป็นค่าจ้างขั้นต่ำตามกฎหมาย" หรือในบางธุรกิจ นายจ้างกลับอ้างว่า "บริษัทมีข้าวกลางวันให้ มีชุดยูนิฟอร์มให้ จึงขอหักเงินเดือนเหลือวันละ 280 บาท" คำพูดที่ฟังดูเหมือนมีเหตุผลเหล่านี้ ทำให้คนทำงานรุ่นใหม่และแรงงานจำนวนมากยอมรับค่าจ้างที่ต่ำกว่ากฎหมายกำหนดเพราะกลัวไม่ได้งาน คำถามสำคัญคือ ตามกฎหมายแรงงานไทย นายจ้างมีสิทธิจ่ายเงินต่ำกว่าค่าจ้างขั้นต่ำในช่วงทดลองงานได้จริงหรือ?
(ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง)
ธนากร จบการศึกษาใหม่และได้งานเป็นพนักงานต้อนรับในโรงแรมแห่งหนึ่งในจังหวัดที่มีประกาศค่าจ้างขั้นต่ำวันละ 363 บาท แต่ในสัญญาจ้างระบุว่า "ในช่วงทดลองงาน 4 เดือนแรก ให้ได้รับค่าจ้างวันละ 280 บาท หากผ่านประเมินจึงจะปรับเป็นวันละ 363 บาท" ธนากรทำงานเต็มเวลาวันละ 8 ชั่วโมงเหมือนพนักงานคนอื่นทุกประการ เมื่อสิ้นเดือนแรกได้รับเงินไม่พอกับค่าครองชีพ จึงไปสอบถามฝ่ายบุคคล แต่ได้รับคำตอบว่า "เป็นระเบียบปกติของบริษัท ใครๆ ก็เริ่มต้นแบบนี้" ธนากรจึงสงสัยว่าข้อตกลงนี้ถูกต้องตามกฎหมายหรือไม่
ในความเป็นจริง กฎหมายคุ้มครองแรงงานไทยได้วางหลักเกณฑ์เรื่องอัตราค่าจ้างขั้นต่ำไว้อย่างเด็ดขาดและไม่มีข้อยกเว้น ตาม พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 90:
ข้อห้ามเด็ดขาดตามมาตรา 90: กฎหมายบัญญัติชัดเจนว่า "ห้ามมิให้นายจ้างจ่ายค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างน้อยกว่าอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ" คำว่า "ลูกจ้าง" หมายรวมถึงลูกจ้างทุกคน ทั้งลูกจ้างทดลองงาน ลูกจ้างชั่วคราว ลูกจ้างรายวัน หรือลูกจ้างประจำ กฎหมายไม่ได้เปิดช่องว่างหรือมีข้อยกเว้นใดๆ ให้นายจ้างจ่ายต่ำกว่าเกณฑ์ขั้นต่ำในช่วงทดลองงานได้เลยแม้แต่วันเดียว
2. สัญญาที่จ่ายต่ำกว่าขั้นต่ำตกเป็นโมฆะ: แม้ลูกจ้างจะลงชื่อยินยอมในสัญญาจ้าง แต่ข้อตกลงที่ขัดต่อกฎหมายความสงบเรียบร้อย ย่อมตกเป็นโมฆะทันทีตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150 นายจ้างต้องปรับจ่ายค่าจ้างให้เท่ากับอัตราขั้นต่ำตั้งแต่วันแรกที่เริ่มงาน
3. สวัสดิการนำมาหักลบค่าจ้างขั้นต่ำไม่ได้: นายจ้างจะนำค่าอาหาร ค่าที่พัก หรือค่ายูนิฟอร์มมาตีมูลค่ารวมแล้วจ่ายเงินสดต่ำกว่าค่าจ้างขั้นต่ำไม่ได้เด็ดขาด ค่าจ้างขั้นต่ำต้องเป็นตัวเงินที่จ่ายให้แก่ลูกจ้างโดยตรง
4. สิทธิเรียกเงินส่วนต่างย้อนหลังและดอกเบี้ย: ลูกจ้างมีสิทธิเรียกร้องเงินค่าจ้างส่วนต่างที่ขาดไปย้อนหลัง พร้อมดอกเบี้ยผิดนัดร้อยละ 15 ต่อปี ตามมาตรา 9 วรรคหนึ่ง และนายจ้างที่ฝ่าฝืนมาตรา 90 มีโทษทางอาญาตามมาตรา 144 จำคุกไม่เกินหกเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)
แนวทางรับมือเมื่อถูกจ่ายค่าจ้างต่ำกว่าเกณฑ์ขั้นต่ำ:
ตรวจสอบประกาศอัตราค่าจ้างขั้นต่ำในจังหวัดของตนเอง: เช็กประกาศล่าสุดของคณะกรรมการค่าจ้างว่าจังหวัดที่ทำงานมีอัตราขั้นต่ำวันละเท่าไร
2. รวบรวมหลักฐานการจ่ายเงิน: เก็บสัญญาจ้าง สลิปเงินเดือน สเตตเมนต์ธนาคาร และบันทึกเวลาทำงาน
3. ทักท้วงฝ่ายบุคคลอย่างสุภาพ: ทำหนังสือแจ้งฝ่ายบุคคลโดยอ้างสิทธิตามมาตรา 90 เพื่อขอปรับค่าจ้างให้ถูกต้องตามกฎหมาย
4. ยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน: หากนายจ้างเพิกเฉย สามารถยื่นคำร้อง (คร.7) ณ สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่เพื่อสั่งให้นายจ้างจ่ายเงินส่วนต่างย้อนหลังทันที
ค่าจ้างขั้นต่ำคือตาข่ายความปลอดภัยขั้นพื้นฐานที่สุดในการดำรงชีพของมนุษย์ การอยู่ในช่วงทดลองงานไม่ได้ทำให้คุณค่าในการทำงานของคุณลดลง อย่าปล่อยให้นายจ้างใช้คำว่าฝึกงานมาตัดทอนสิทธิที่คุณสมควรได้รับ
แหล่งอ้างอิง
พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 9, 90 และ 144
- ประกาศคณะกรรมการค่าจ้าง เรื่อง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำ
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150
- กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน