ทำงานในที่มืดสลัว ปวดตา-สายตาพัง: เช็กมาตรฐานแสงสว่างตามกฎหมายความปลอดภัยแรงงาน

ศศิธร ทำงานเป็นเจ้าหน้าที่ตรวจสอบคุณภาพ (QC) ชิ้นส่วนแผงวงจรอิเล็กทรอนิกส์ในโรงงานแห่งหนึ่ง โต๊ะทำงานของเธอตั้งอยู่ในมุมลึกของโรงงาน มีแสงสว่างสลัวเพียง 200 ลักซ์ ศศิธรต้องใช้แว่นขยายเพ่งรอยเชื่อมตะกั่วขนาดเล็กวันละหลายชั่วโมง จนเริ่มมีอาการแสบตา น้ำตาไหลตลอดเวลา และปวดศีรษะรุนแรง เมื่อเธอแจ้งหัวหน้างานเพื่อขอให้ติดตั้งโคมไฟส่องสว่างเฉพาะจุดเพิ่มเติม กลับถูกปฏิเสธโดยอ้างว่าไม่มีงบประมาณและไม่อยากให้เปลืองไฟ ศศิธรจึงตัดสินใจร้องเรียนต่อเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงาน (จป.)

กฎหมายมาตรฐานแสงสว่างในที่ทำงาน

ในทางกฎหมาย พระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 และกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง ได้กำหนดมาตรฐานแสงสว่างไว้อย่างรัดกุม:

1. มาตรฐานความเข้มของแสงสว่างตามประเภทงาน

ตาม กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับความร้อน แสงสว่าง และเสียง พ.ศ. 2549 ประกอบ ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่อง มาตรฐานความเข้มของแสงสว่าง พ.ศ. 2561 กำหนดค่าความเข้มแสงสว่างขั้นต่ำ (Lux) ดังนี้:

• ทางเดิน บันได ทางสัญจรทั่วไป: ไม่น้อยกว่า 50 - 100 ลักซ์

• งานหยาบ บรรจุกล่อง คลังสินค้า: ไม่น้อยกว่า 100 - 200 ลักซ์

• งานสำนักงานทั่วไป งานเอกสาร พิมพ์งาน ใช้คอมพิวเตอร์: ไม่น้อยกว่า 400 - 500 ลักซ์

• งานละเอียด ตรวจสอบคุณภาพ (QC) ประกอบชิ้นส่วนขนาดเล็ก: ไม่น้อยกว่า 800 - 1,200 ลักซ์

2. หน้าที่ของนายจ้างในการปรับปรุงแสงสว่าง

หากความเข้มแสงสว่างไม่ถึงเกณฑ์ นายจ้างต้องปรับปรุงสภาพแวดล้อมทันที เช่น ติดตั้งหลอดไฟเพิ่ม ติดตั้งโคมไฟเฉพาะจุด (Task Light) จัดแผ่นป้องกันแสงสะท้อนเข้าตา (Glare) และเปลี่ยนหลอดไฟที่ชำรุด โดยนายจ้างเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายทั้งหมด

3. สิทธิสุขอนามัยและความปลอดภัย

แสงสว่างที่ไม่เหมาะสมถือเป็นปัจจัยเสี่ยงที่ก่อให้เกิดโรคเกี่ยวกับสายตาและความเมื่อยล้าเรื้อรัง หากนายจ้างเพิกเฉย ลูกจ้างมีสิทธิเรียกร้องผ่านคณะกรรมการความปลอดภัยฯ (คปอ.) หรือเจ้าหน้าที่ จป. ในสถานประกอบการ

4. บทลงโทษนายจ้าง (มาตรา 53)

นายจ้างที่ไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานแสงสว่าง มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 400,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

4 ขั้นตอนตรวจเช็กและทวงคืนแสงสว่างที่ปลอดภัย

• วัดค่าแสงสว่าง: ใช้แอปพลิเคชันวัดค่าลักซ์ (Lux Meter) ในสมาร์ตโฟนตรวจสอบระดับแสงบนโต๊ะทำงานเบื้องต้น

• บันทึกอาการผิดปกติ: จดบันทึกอาการปวดตา แสบตา หรือปวดศีรษะ เพื่อใช้เป็นข้อมูลทางการแพทย์

• ยื่นเรื่องต่อ จป. หรือ คปอ.: ขอให้เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยนำเครื่องวัดแสงมาตรฐานมาตรวจวัดอย่างเป็นทางการ

• ร้องทุกข์ต่อเจ้าหน้าที่: หากบริษัทยังนิ่งเฉย ให้ร้องเรียน ณ สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานพื้นที่

ดวงตามีคู่เดียวและเปลี่ยนใหม่ไม่ได้ อย่าปล่อยให้นโยบายประหยัดไฟของนายจ้างมาทำลายสายตาและสุขภาพของคุณ

แหล่งอ้างอิง

• กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับความร้อน แสงสว่าง และเสียง พ.ศ. 2549

• ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่อง มาตรฐานความเข้มของแสงสว่าง พ.ศ. 2561

• พระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 มาตรา 16 และ 53

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน