จ้างแรงงานต่างด้าวถูกกฎหมาย: สิทธิค่าจ้างขั้นต่ำ ห้ามยึดพาสปอร์ต และข้อปฏิบัติที่นายจ้างต้องรู้

ตาม พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 15 บัญญัติห้ามเลือกปฏิบัติต่อลูกจ้างในเรื่องการจ้างงาน และมาตรา 90 กำหนดให้นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างไม่น้อยกว่าอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ แรงงานต่างด้าวที่ทำงานถูกต้อง ย่อมได้รับค่าจ้างเท่าเทียมกับแรงงานไทย นายจ้างไม่มีสิทธิกดค่าจ้างเด็ดขาด นอกจากนี้ มาตรา 76 ยังห้ามหักค่าจ้างตามอำเภอใจ การหักเงินเป็นค่าทำเอกสารหรือค่านายหน้าย้อนหลังโดยมิชอบถือว่าผิดกฎหมาย รวมถึงสิทธิวันหยุดประจำสัปดาห์ วันหยุดประเพณี 13 วัน และลาป่วย 30 วันได้รับค่าจ้าง ย่อมได้รับความคุ้มครองเท่าเทียม

ข้อห้ามสำคัญคือ "การยึดเอกสารประจำตัว" พระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 มาตรา 49 บัญญัติห้ามมิให้นายจ้างยึดใบอนุญาตทำงาน (Work Permit) หรือเอกสารสำคัญ เช่น หนังสือเดินทาง (Passport) ไว้ในครอบครอง ผู้ฝ่าฝืนมีโทษตามมาตรา 131 จำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ เอกสารตัวจริงต้องอยู่กับลูกจ้างเสมอ

กรณีศึกษาในทางปฏิบัติ (ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง) โรงงานแห่งหนึ่งจ้างคุณอ่อง แรงงานสัญชาติเมียนมาที่เข้าเมืองถูกต้องตาม MOU นายจ้างยึดพาสปอร์ตและใบอนุญาตทำงานไว้ จ่ายค่าจ้างวันละ 280 บาท ทั้งที่ค่าจ้างขั้นต่ำคือ 360 บาท พร้อมหักเงินเดือนละ 2,000 บาท อ้างเป็นค่าต่อเอกสาร เมื่อคุณอ่องทักท้วงกลับถูกขู่ส่งกลับประเทศ กรณีนี้ นายจ้างมีความผิดตามมาตรา 49 และ 131 แห่ง พ.ร.ก. การบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าวฯ ฐานยึดเอกสาร และผิดมาตรา 76 และ 90 แห่ง พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 คุณอ่องมีสิทธิได้รับเงินคืนพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี ตามมาตรา 9 หากถูกเลิกจ้างมิชอบ นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยตามมาตรา 118 และอาจเข้าข่ายเลิกจ้างไม่เป็นธรรมตาม พ.ร.บ. จัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 มาตรา 49 (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

แนวทางปฏิบัติระยะสั้นสำหรับองค์กร

• คืนพาสปอร์ตและใบอนุญาตทำงานตัวจริงให้ลูกจ้างทันที โดยบริษัทเก็บเฉพาะสำเนา

• - ปรับอัตราค่าจ้างให้ไม่ต่ำกว่าค่าจ้างขั้นต่ำตามประกาศล่าสุด

• - ขึ้นทะเบียนประกันสังคมและกองทุนเงินทดแทนให้ถูกต้อง

• - จัดทำข้อตกลงการจ้างงานในภาษาที่ลูกจ้างเข้าใจได้เพื่อความโปร่งใส

การจ้างแรงงานข้ามชาติอย่างเป็นธรรม ไม่เพียงช่วยป้องกันโทษปรับทางอาญา แต่ยังสร้างมาตรฐานความยั่งยืนให้แก่องค์กรในระดับสากล

แหล่งอ้างอิง

• พระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 มาตรา 49, 131

• - พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 9, 15, 76, 90, 118

• - พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 มาตรา 49

• - กรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงาน (https://www.doe.go.th)

• - กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน (https://www.labour.go.th)