ลาบวช หรือลาไปฮัจญ์: บริษัทเอกชนสั่งห้ามลาได้ไหม?

นี่คือสิ่งที่คนทำงานหลายคนเข้าใจคลาดเคลื่อน คิดว่าการลาบวชเป็นสิทธิที่บริษัทต้องอนุญาตเสมอ แต่ในความเป็นจริง กฎหมายแรงงานเอกชนกับราชการต่างกันสิ้นเชิง หากไม่เข้าใจข้อกฎหมาย อาจเสี่ยงถูกเลิกจ้างโดยไม่ได้เงินชดเชย มาเช็กสิทธิกัน

1. กฎหมายคุ้มครองแรงงาน "ไม่มีสิทธิลาบวชหรือลาฮัจญ์"

พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 กำหนดประเภทการลาขั้นต่ำไว้ เช่น ลาป่วย (ม. 32) ลาคลอด (ม. 41) ลากิจจำเป็น (ม. 34) ลาทำหมัน (ม. 33) และลารับราชการทหาร (ม. 35)

แต่กฎหมาย "ไม่ได้บัญญัติเรื่องสิทธิลาบวช หรือลาไปฮัจญ์" ไว้สำหรับลูกจ้างเอกชน ต่างจากข้าราชการที่ลาได้ไม่เกิน 120 วันโดยได้รับเงินเดือนเต็ม

ในภาคเอกชน การลาบวชจึงขึ้นอยู่กับ "ข้อบังคับการทำงานหรือสวัสดิการของบริษัท" หากไม่มีสวัสดิการนี้ นายจ้างย่อมมีสิทธิไม่อนุมัติการลาได้

2. ลาไปเองโดยไม่อนุมัติ เสี่ยงถูก "ไล่ออกทันทีโดยไม่ได้ค่าชดเชย"

หลุมพรางที่อันตรายคือคิดว่าการทำบุญใหญ่ หัวหน้าคงไม่ว่าอะไร แล้วหยุดงานไปบวชเอง

ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 119 (4) หากลูกจ้าง "ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลา 3 วันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร" นายจ้างเลิกจ้างได้ทันทีโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยและไม่ต้องบอกล่วงหน้าตามมาตรา 17

ศาลฎีกาเคยวางแนวทางว่า การอุปสมบทเป็นเรื่องส่วนบุคคล หากนายจ้างไม่อนุมัติแล้วยังหยุดงานเกิน 3 วันทำงาน ถือเป็นการละทิ้งหน้าที่โดยไม่มีเหตุสมควร นายจ้างเลิกจ้างได้โดยไม่จ่ายค่าชดเชย (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

3. ทางออกตามกฎหมายสำหรับคนต้องการลาบวชหรือไปฮัจญ์

• ตรวจสอบสวัสดิการบริษัท: ดูว่าข้อบังคับให้สิทธิลาบวชหรือไม่ ได้ค่าจ้างกี่วัน

• ใช้วันหยุดพักผ่อนประจำปี (มาตรา 30): นำวันพักร้อนสะสมมาใช้เพื่อหยุดงานอย่างถูกต้อง

• ขอลาหยุดโดยไม่รับค่าจ้าง (Leave without pay): ทำหนังสือขออนุมัติเป็นลายลักษณ์อักษร เพื่อเป็นหลักฐานว่านายจ้างยินยอม

กรณีศึกษาในทางปฏิบัติ

(ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง)

คุณธีรศักดิ์ พนักงานจัดซื้อ ยื่นขอลาบวช 20 วัน แต่ผู้จัดการไม่อนุมัติเพราะเป็นช่วงปิดบัญชี ธีรศักดิ์ตัดสินใจไปบวชโดยไม่มาทำงาน เมื่อครบกำหนดกลับมา บริษัทแจ้งเลิกจ้างฐานละทิ้งหน้าที่เกิน 3 วันทำงานตามมาตรา 119 (4) โดยไม่จ่ายค่าชดเชย

ผลทางกฎหมาย: ศาลแรงงานวินิจฉัยว่า การลาบวชเอกชนต้องได้รับอนุมัติก่อน เมื่อไม่อนุมัติ การหยุดงานไปเองจึงเข้าข่ายละทิ้งหน้าที่เกิน 3 วันทำงานโดยไม่มีเหตุสมควร นายจ้างเลิกจ้างได้โดยชอบ ธีรศักดิ์จึงไม่ได้รับค่าชดเชย (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

ขั้นตอนเตรียมตัวสำหรับคนทำงานที่ต้องการลาบวช

• แจ้งหัวหน้าล่วงหน้า 1–3 เดือน: เพื่อร่วมวางแผนส่งต่องาน

• เสนอ Leave without pay: หากพักร้อนไม่พอ ให้ขอลาหยุดไม่รับค่าจ้างเป็นทางการ

• รอหนังสืออนุมัติ: ห้ามหยุดงานก่อนได้รับอนุมัติในระบบเด็ดขาด

• มอบหมายงานให้ชัดเจน: เคลียร์งานค้างและแจ้งช่องทางติดต่อฉุกเฉินไว้

การทำความดีเป็นสิ่งประเสริฐ แต่ต้องควบคู่กับความรับผิดชอบตามสัญญาจ้าง วางแผนล่วงหน้าและสื่อสารอย่างโปร่งใส เพื่อความมั่นคงในการทำงาน

แหล่งอ้างอิง

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 (มาตรา 17, 30, 34, 119 (4))

• ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการลาของข้าราชการ พ.ศ. 2555

• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงาน เรื่องการลาอุปสมบทโดยไม่ได้รับอนุมัติ (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน (https://www.labour.go.th)