ผลงานไม่ถึงเป้า KPI ไม่ผ่านเกณฑ์: บริษัทมีสิทธิไล่ออกโดยไม่จ่ายค่าชดเชยได้ไหม?

1. KPI ไม่ผ่าน = ไม่ใช่ความผิดร้ายแรงตามมาตรา 119

พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 119 กำหนดเหตุยกเว้นที่นายจ้างเลิกจ้างได้โดย "ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย" ไว้เพียง 6 กรณี ได้แก่ ทุจริตต่อหน้าที่, จงใจทำให้นายจ้างเสียหาย, ประมาทเลินเล่อร้ายแรง, ฝ่าฝืนข้อบังคับการทำงานที่ร้ายแรงหรือไม่ร้ายแรงแต่เตือนแล้วทำซ้ำ, ละทิ้งหน้าที่ 3 วันติดต่อกัน และได้รับโทษจำคุก

"การทำงานไม่ผ่าน KPI หรือผลงานต่ำกว่ามาตรฐาน" ไม่อยู่ในข้อยกเว้นมาตรา 119 แม้แต่ข้อเดียว เพราะความสามารถไม่ถึงเป้า ไม่ใช่ความผิดทางวินัย ไม่ใช่การทุจริต และไม่ใช่การจงใจสร้างความเสียหาย

2. เลิกจ้างเพราะผลงานไม่ผ่าน = "ต้องจ่ายค่าชดเชยเสมอ"

นายจ้างมีอำนาจบริหารที่จะเลิกจ้างพนักงานที่ผลงานไม่ผ่านเกณฑ์ได้ แต่ถือเป็นการเลิกจ้างทั่วไปตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 118 นายจ้างมีหน้าที่ต้องจ่าย:

• ค่าชดเชยตามอายุงาน (มาตรา 118): ตั้งแต่ 30 วัน ถึง 400 วัน ตามอายุงานสะสม

• สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า (มาตรา 17): ต้องบอกล่วงหน้าอย่างน้อย 1 งวดค่าจ้าง หากให้ออกทันที ต้องจ่ายค่าตกใจเพิ่มเสมอ

หากนายจ้างไม่จ่ายค่าชดเชย มาตรา 9 กำหนดให้นายจ้างต้องเสียดอกเบี้ยผิดนัดร้อยละ 15 ต่อปี และมีโทษปรับตามมาตรา 144

3. ระวังข้อหา "การเลิกจ้างไม่เป็นธรรม"

ตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงาน หากนายจ้างไม่ได้กำหนดเกณฑ์วัดที่ชัดเจน ไม่เคยแจ้งเตือนข้อบกพร่อง ไม่เคยให้โอกาสปรับปรุงตัว หรือตั้งเป้า KPI สูงเกินจริงเพื่อบีบให้ออก อาจเข้าข่าย "การเลิกจ้างไม่เป็นธรรม" ตาม พ.ร.บ. จัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 มาตรา 49 ศาลอาจสั่งจ่ายค่าเสียหายเพิ่มเติม (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

กรณีศึกษาในทางปฏิบัติ

(ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง)

คุณศิรินทร์ ทำงานตำแหน่งพัฒนาธุรกิจมา 4 ปี เงินเดือน 40,000 บาท สิ้นปียอดขายทำได้ 70% ของเป้า KPI บริษัทเรียกไปแจ้งว่าไม่ผ่านเกณฑ์และให้ออกทันทีโดยไม่จ่ายค่าชดเชย ศิรินทร์จึงยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน ผลคือ การไม่ผ่าน KPI ไม่ใช่ความผิดตามมาตรา 119 นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชย 180 วัน (240,000 บาท) ตามมาตรา 118 พร้อมค่าบอกกล่าวล่วงหน้า (40,000 บาท) รวม 280,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี ตามมาตรา 9 (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)

สิ่งที่คนทำงานต้องทำเมื่อถูกปลดเรื่องผลงาน

• ห้ามเซ็นใบลาออกเด็ดขาด: หากเซ็นจะสูญเสียสิทธิเงินชดเชยตามมาตรา 118 ทันที

• ขอหนังสือเลิกจ้าง: ระบุเหตุผลให้ชัดเจนเพื่อเป็นหลักฐาน

• ทวงถามค่าชดเชยและค่าตกใจ: ตรวจสอบอายุงานเพื่อคำนวณยอดเงินตามกฎหมาย

• ยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน: ยื่นคำร้อง (คร.7) ณ สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานพื้นที่

ความล้มเหลวในเป้าหมายไม่ใช่ความผิดร้ายแรง รู้กฎหมายเพื่อปกป้องสิทธิและเงินชดเชยอันชอบธรรมของคุณ

แหล่งอ้างอิง

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 (มาตรา 9, 17, 118, 119, 144)

• พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 (มาตรา 49)

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน (https://www.labour.go.th)