ทักไลน์สั่งงานตอนดึก-วันหยุด ไม่ตอบแชตผิดวินัยไหม? ส่องกฎหมายสิทธิตัดการเชื่อมต่อ (Right to Disconnect) ที่คนทำงานต้องรู้

สิทธิตัดการเชื่อมต่อ (Right to Disconnect) ในกฎหมายไทย มาตรา 23/1

จุดเปลี่ยนสำคัญของกฎหมายแรงงานไทยเกิดขึ้นในพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2566 ซึ่งเพิ่ม มาตรา 23/1 เพื่อรองรับการทำงานนอกสถานประกอบกิจการ (Work From Home) และวางหลัก "สิทธิในการตัดการเชื่อมต่อ" ไว้ชัดเจน:

มาตรา 23/1 วรรคสาม บัญญัติว่า "เมื่อสิ้นสุดเวลาทำงานปกติตามที่นายจ้างและลูกจ้างตกลงกัน หรือสิ้นสุดการทำงานตามที่นายจ้างมอบหมาย ลูกจ้างมีสิทธิที่จะปฏิเสธในการติดต่อสื่อสารไม่ว่าในทางใดๆ กับนายจ้าง หัวหน้างาน ผู้ควบคุมงาน หรือผู้ตรวจงาน เว้นแต่ลูกจ้างจะได้ให้ความยินยอมโดยทำหนังสือไว้ล่วงหน้า"

นั่นหมายความว่า หลังเลิกงานตามเวลาปกติ (เช่น หลัง 18.00 น.) หรือในวันหยุด:

1. ลูกจ้างมีสิทธิ "ไม่เปิดอ่าน ไม่ตอบแชต และไม่รับสายเรื่องงาน" ได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย

2. การไม่ตอบแชตนอกเวลา ไม่ถือเป็นการขัดคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 119 นายจ้างไม่มีสิทธิออกหนังสือเตือน ตัดคะแนนประเมิน หรือเลิกจ้างด้วยเหตุนี้

แล้วถ้าหัวหน้าสั่งงานนอกเวลา และเราทำจริง นับเป็น "โอที" ไหม?

หากหัวหน้าส่งข้อความสั่งงานด่วนหลังเลิกงาน หรือในวันหยุด และคุณจำเป็นต้องลงมือทำงานนั้นจริง กฎหมายถือว่าเป็นการทำงานล่วงเวลา (มาตรา 24 และมาตรา 61) หรือการทำงานในวันหยุด (มาตรา 62-63) ทันที:

• วันทำงานปกติ (หลังเลิกงาน): นายจ้างต้องจ่ายค่าล่วงเวลาไม่น้อยกว่า 1.5 เท่าของค่าจ้างต่อชั่วโมง

• วันหยุด (นอกเวลาทำงานปกติ): นายจ้างต้องจ่ายค่าล่วงเวลาในวันหยุดไม่น้อยกว่า 3 เท่า

ตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกา (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ) แชต LINE หรืออีเมลที่หัวหน้าสั่งงานและส่งงานนอกเวลา ถือเป็นหลักฐานการอนุมัติทำงานล่วงเวลาโดยปริยาย แม้ไม่ได้กรอกใบขอทำโอทีในระบบก็ตาม

ตัวอย่างกรณีศึกษา:

(ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เหตุการณ์จริง)

"พิมพ์ชนก" ทำงานฝ่ายการตลาด เวลาทำงานปกติ 09.00 - 18.00 น. วันเสาร์ซึ่งเป็นวันหยุด เวลา 21.00 น. หัวหน้างานทักไลน์สั่งให้ทำกราฟิกด่วน แต่พิมพ์ชนกปิดแจ้งเตือนและไม่ได้เปิดอ่าน จนกระทั่งเช้าวันจันทร์จึงมาทำงานตามปกติ หัวหน้าไม่พอใจและสั่งฝ่ายบุคคลออกหนังสือเตือน พิมพ์ชนกจึงปรึกษาพนักงานตรวจแรงงาน ผลการตรวจสอบพบว่า การสั่งงานเกิดขึ้นในวันหยุดนอกเวลาทำงาน พิมพ์ชนกมีสิทธิตามมาตรา 23/1 และมาตรา 24 ที่จะปฏิเสธการติดต่อสื่อสารได้ พนักงานตรวจแรงงานจึงสั่งให้นายจ้างยกเลิกหนังสือเตือนทันที

ขั้นตอนเตรียมตัวสำหรับคนทำงานเพื่อรักษาสมดุลชีวิต

1. ปิดการแจ้งเตือนกลุ่มงานนอกเวลา: ตั้งค่าปิดเสียงหรือตั้งสถานะแจ้งเวลาทำงานปกติให้ชัดเจน

2. ตรวจสอบข้อตกลง WFH ของบริษัท: ดูว่าได้เคยเซ็นยินยอมให้ติดต่อสื่อสารนอกเวลาเป็นหนังสือไว้หรือไม่

3. หากต้องทำงานนอกเวลา ให้ยืนยันขอโอที: ส่งข้อความยืนยันกลับไปว่า "รับทราบครับ ขอลงเวลาทำงานส่วนนี้เป็นโอทีนะครับ" เพื่อใช้เป็นหลักฐาน

4. ร้องพนักงานตรวจแรงงานเมื่อถูกลงโทษ: หากถูกออกใบเตือนเพราะไม่ตอบแชตตอนดึก ยื่นคำร้อง คร.7 ออนไลน์ผ่านกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานได้ทันที

แหล่งอ้างอิง

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และ (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2566 (มาตรา 23/1, มาตรา 24, มาตรา 61, มาตรา 62, มาตรา 63, มาตรา 119)

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน (https://www.labour.go.th)

• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานว่าด้วยการทำงานล่วงเวลาและหลักฐานการสั่งงานทางอิเล็กทรอนิกส์ (ควรตรวจสอบคำพิพากษาต้นฉบับ)